Azad edilmiş torpaqlara bundan sonra həyat qayıdacaq.”
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyev
Noyabr – Zəfər Günü Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcını ifadə edir. 2020-ci ildə əldə edilən tarixi qələbə ölkəmizin həyatında mühüm siyasi, sosial, iqtisadi və mənəvi dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. Bu qələbə ilə yanaşı, qarşıda azad edilmiş ərazilərin bərpası, infrastrukturun yenidən qurulması, əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi və regionun davamlı inkişafı kimi mühüm vəzifələr meydana çıxmışdır.
Vətən müharibəsi nəticəsində əldə olunan qələbə Azərbaycan xalqının uzun illər davam edən torpaq həsrətinin sona çatması istiqamətində tarixi dönüş yaratdı. Xüsusilə Şuşanın 2020-ci il noyabrın 8-də azad olunması Zəfər Gününün əsas tarixi rəmzinə çevrildi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2020-ci il 3 dekabr tarixli Sərəncamı ilə noyabrın 8-i Zəfər Günü elan edildi.
Zəfərdən sonrakı dövrün əsas istiqamətlərindən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin həyata keçirilməsidir. Uzun müddət ərzində dağıntılara məruz qalmış yaşayış məntəqələrinin, yolların, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin, sosial obyektlərin yenidən qurulması kompleks yanaşma tələb edir. Bu proses yalnız tikinti işlərindən ibarət deyil. Burada insanların təhlükəsiz yaşayışının təmin olunması, iqtisadi fəaliyyətin bərpası, sosial xidmətlərin təşkili və dayanıqlı inkişaf mühitinin yaradılması əsas məqsədlərdəndir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının inkişafı ölkənin ümumi iqtisadi potensialının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Regionun təbii ehtiyatları, kənd təsərrüfatı imkanları, turizm potensialı və əlverişli coğrafi mövqeyi gələcək inkişaf üçün geniş perspektivlər yaradır. Yeni avtomobil yollarının, enerji xətlərinin, kommunikasiya sistemlərinin və digər infrastruktur obyektlərinin yaradılması bölgənin iqtisadi fəallığının artırılmasına xidmət edir.
Bərpa prosesində müasir texnologiyaların tətbiqi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ağıllı şəhər və ağıllı kənd layihələri enerji səmərəliliyi, rəqəmsal idarəetmə, ekoloji təhlükəsizlik və müasir yaşayış standartlarının təmin olunması baxımından yeni imkanlar yaradır. Bu yanaşma Qarabağın gələcək inkişafının müasir şəhərsalma və davamlı inkişaf prinsiplərinə uyğun qurulmasına şərait yaradır.
Azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması prosesində təhlükəsizlik məsələsi də əsas prioritetlərdən biridir. Müharibədən sonra ərazilərin mina və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənməsi insanların təhlükəsizliyi və məskunlaşmanın genişləndirilməsi üçün zəruri şərtdir. Mina təhlükəsi yalnız fiziki təhlükəsizlik problemi deyil, həm də iqtisadi və sosial inkişafı ləngidən amildir. Bu səbəbdən minatəmizləmə fəaliyyəti, əhalinin maarifləndirilməsi və təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunması mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Sosial infrastrukturun bərpası da xüsusi diqqət tələb edir. Məktəblərin, xəstəxanaların, mədəniyyət müəssisələrinin və digər sosial obyektlərin fəaliyyətə başlaması insanların doğma torpaqlarında normal həyat şəraitinə qayıtmasına kömək edir. Xüsusilə səhiyyə xidmətlərinin təşkili, ilkin tibbi yardım imkanlarının genişləndirilməsi və əhalinin sağlamlığının qorunması regionun davamlı inkişafının vacib şərtlərindəndir.
Təhsil müəssisələrinin bu prosesdə rolu da böyükdür. Gənc mütəxəssislərin hazırlanması, yeni texnologiyaların mənimsənilməsi, ekoloji və sosial məsuliyyətin artırılması gələcək quruculuq işlərinin keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə bilər. Universitetlərdə mülki müdafiə, ilkin tibbi yardım, fövqəladə hallara hazırlıq və təhlükəsizlik mədəniyyəti üzrə biliklərin tədrisi də bu baxımdan əhəmiyyətlidir.
Zəfərdən sonrakı inkişafın mühüm istiqamətlərindən biri də milli-mədəni irsin qorunmasıdır. Qarabağda yerləşən tarixi abidələrin, dini məkanların, muzeylərin və mədəniyyət obyektlərinin bərpası xalqımızın tarixi yaddaşının qorunmasına xidmət edir. Bu irsin gələcək nəsillərə çatdırılması dövlətin və cəmiyyətin ümumi məsuliyyətidir.
Nəticə etibarilə, Zəfər Günü yalnız keçmişdə əldə edilmiş qələbənin xatırlanması deyil, həm də gələcəyə yönəlmiş quruculuq və inkişaf məqsədlərinin ifadəsidir. Qarabağın bərpası, insanların doğma torpaqlarında təhlükəsiz və firavan yaşaması, iqtisadi və sosial imkanların genişləndirilməsi Azərbaycanın gələcək inkişafında mühüm yer tutur. Zəfərin əsl mənəvi davamı azad edilmiş torpaqlarda həyatın, mədəniyyətin və iqtisadi fəaliyyətin davamlı şəkildə dirçəldilməsidir.
Sayalı İbrahimova,
Bakı Slavyan Universitetinin baş müəllimi
