Müasir dünyada siyasi qarşıdurmaların, regional münaqişələrin və dini-etnik gərginliklərin artdığı bir şəraitdə mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı, xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və sülhün qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq, ədalət və regional sülh məsələlərinə münasibətini əks etdirir. Forumun “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusu dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın və birgə fəaliyyətin vacibliyini ön plana çıxarır.
Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsindəki mövqeyinin əsasını əsrlər boyu formalaşmış tolerantlıq ənənələri təşkil edir. Şərqlə Qərbin qovuşduğu məkanda yerləşən ölkəmiz müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin birgə yaşadığı məkan kimi tanınır. Multikulturalizm milli-mənəvi dəyərlərimizin mühüm hissəsi olmaqla yanaşı, dövlət siyasətinin də əsas istiqamətlərindəndir. Müxtəlif mədəniyyətlərə hörmətin təşviqi, dini abidələrin və tarixi irsin qorunması Azərbaycanın dialoq və birgəyaşayış prinsiplərinə sadiqliyini nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara qarşı mübarizədir. Beynəlxalq hüququn prinsipləri bütün dövlətlərə bərabər şəkildə tətbiq edilməli, ölkələrin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə münasibətdə ədalətli mövqe nümayiş etdirilməlidir. Eyni məsələlərə fərqli yanaşılması beynəlxalq münasibətlər sisteminə olan etimadı zəiflədir və münaqişələrin həllini çətinləşdirir. Buna görə də beynəlxalq əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi üçün hüququn aliliyinə, obyektivliyə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan siyasət vacibdir.
Azərbaycanın müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyü dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindəndir. Ölkəmizin uzun illər münaqişə və işğal şəraiti ilə üzləşməsi sülhün və təhlükəsizliyin əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Dövlət müstəqilliyinin qorunması yalnız ərazi bütövlüyünün təmin olunması deyil, həm də xalqın təhlükəsizliyinin, rifahının və gələcək inkişafının təmin edilməsi deməkdir. Davamlı sülh iqtisadi tərəqqi, sosial sabitlik və regional əməkdaşlıq üçün mühüm zəmin yaradır.
Azərbaycanın beynəlxalq siyasətində İslam dünyası ilə əməkdaşlıq da mühüm yer tutur. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünə ev sahibliyi etmək ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin inkişafı və çoxtərəfli diplomatiyada iştirakının genişlənməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu təşkilat çərçivəsində siyasi dialoqun, iqtisadi tərəfdaşlığın, təhsil və humanitar əlaqələrin gücləndirilməsi üçün geniş imkanlar mövcuddur. Azərbaycanın belə platformalarda iştirakı ortaq problemlərin müzakirəsinə və müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlığın dərinləşməsinə töhfə verə bilər.
Azərbaycanın xarici siyasətinin digər mühüm istiqaməti Şərqlə Qərb arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsidir. Ölkəmizin coğrafi mövqeyi və nəqliyyat imkanları regional əməkdaşlıq üçün əlverişli şərait yaradır. Mədəniyyətlərarası dialoq siyasi və iqtisadi münasibətlərin inkişafına da müsbət təsir göstərir. Qarşılıqlı anlaşma və etimad dövlətlər arasında tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə, fikir ayrılıqlarının dinc yollarla həllinə və ortaq layihələrin həyata keçirilməsinə imkan yaradır.
Prezidentin çıxışında Ermənistanla sülh prosesi də mühüm yer tutur. 2025-ci ilin avqustunda sülh sənədinin paraflanması Cənubi Qafqazda münasibətlərin normallaşması baxımından əhəmiyyətli mərhələ kimi qiymətləndirilir. Sülhün təmin olunması regionda təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə və nəqliyyat imkanlarının inkişafına şərait yarada bilər. Bununla belə, davamlı sülh yalnız siyasi sənədlərlə deyil, öhdəliklərin yerinə yetirilməsi, qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi və əməkdaşlığın praktik nəticələrlə möhkəmləndirilməsi ilə mümkündür.
Mədəniyyətlərarası dialoq sülh quruculuğunun da mühüm vasitəsidir. Münaqişələr xalqlar arasında inamsızlıq və stereotiplər yarada bilər. Bu problemlərin aradan qaldırılması üçün təhsil, mədəniyyət, elm və media sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi vacibdir. Müasir rəqəmsal mühitdə dezinformasiya və nifrət nitqinin qarşısının alınması, gənclərdə tənqidi düşüncənin və media savadlılığının inkişaf etdirilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dialoq fərqli düşüncələrin mövcudluğunu qəbul etməyi və fikir ayrılıqlarını qarşılıqlı hörmət əsasında həll etməyi nəzərdə tutur.
Nəticə etibarilə, VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq, ədalət və davamlı sülhə verdiyi önəmi göstərir. Multikulturalizm ənənələrinin qorunması, beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların aradan qaldırılması, İslam dünyası ilə əlaqələrin genişləndirilməsi və Ermənistanla sülh prosesinin inkişafı ölkəmizin beynəlxalq siyasətində mühüm istiqamətlərdir. Müasir dünyanın çağırışları göstərir ki, sabit gələcəyin qurulması qarşılıqlı hörmət, hüququn aliliyi, etimad və əməkdaşlıqdan asılıdır. Mədəniyyətlərarası dialoq isə xalqlar arasında anlaşmanın möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillər üçün daha təhlükəsiz, ədalətli dünyanın yaradılması baxımından mühüm vasitədir.
Səltənət Möhsünlü,
YAP Tərtər rayon təşkilatının məsləhətçisi
