Azərbaycan müstəqil siyasət yürüdən, milli maraqlarını qoruyan, dinamik inkişaf edən və beynəlxalq aləmdə böyük nüfuz qazanan dövlətdir. Ölkəmizdə əldə olunan uğurların əsasını siyasi sabitlik, milli birlik, xalq-dövlət həmrəyliyi və milli-mənəvi dəyərlərə hörmət təşkil edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmiş, gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaratmışdır.
Müasir dövrdə dünyada müharibələrin, qarşıdurmaların və müxtəlif ideoloji təsirlərin artdığı bir şəraitdə milli təhlükəsizliyin qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təhlükəsizlik yalnız dövlət sərhədlərinin mühafizəsi ilə məhdudlaşmır. Cəmiyyətin zərərli ideoloji təsirlərdən qorunması, gənc nəslin savadlı, vətənpərvər və sağlam dünyagörüşünə malik şəxsiyyətlər kimi yetişdirilməsi də mühüm vəzifələrdəndir.
Prezident İlham Əliyev Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında çıxışında ideoloji təhlükəsizliyin fiziki təhlükəsizlik qədər vacib olduğunu vurğulamışdır. Həqiqətən də, internet və sosial şəbəkələrin geniş yayıldığı müasir dövrdə yalan məlumatlar, təxribat xarakterli çağırışlar və zərərli təbliğat cəmiyyətə təsir göstərə bilər. Belə halların qarşısının alınmasında təhsilin, milli-mənəvi dəyərlərin və vətənpərvərlik tərbiyəsinin rolu böyükdür.
Bu baxımdan hər bir vətəndaş məlumatları düzgün qiymətləndirməyi bacarmalı, milli maraqlarımızı və dövlətimizin müstəqilliyini qorumağın əhəmiyyətini dərk etməlidir. Xüsusilə uşaqların və gənclərin sosial şəbəkələrdə qarşılaşdıqları məlumatlara tənqidi yanaşmaları, radikal ideyalardan və yanlış yönləndirmələrdən qorunmaları vacibdir. Bunun üçün ailə, məktəb və cəmiyyət arasında əməkdaşlıq gücləndirilməlidir.
Təhsil cəmiyyətin inkişafını müəyyən edən əsas sahələrdən biridir. Məktəbin vəzifəsi yalnız şagirdlərə bilik vermək deyil, həm də onları məsuliyyətli, intizamlı, vətənpərvər və cəmiyyətə faydalı insanlar kimi yetişdirməkdir. Bu baxımdan məktəbdaxili qaydalara riayət olunması, vahid məktəbli formasının tətbiqi və müəllimlərin işgüzar geyim mədəniyyətinə əməl etməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Vahid məktəbli forması şagirdlər arasında bərabərlik və kollektivə aidlik hissini gücləndirir. Bu, uşaqların ailələrinin maddi imkanlarına görə fərqləndirilməsinin qarşısını almağa, məktəbdə sağlam sosial mühit yaratmağa kömək edir. Məktəbli forması şagirdlərə intizamlı olmağı, qaydalara hörmət etməyi və ümumi məsuliyyət daşımağı öyrədir.
Məktəblərdə müəyyən edilmiş geyim tələblərinə bütün şagirdlərin və valideynlərin əməl etməsi vacibdir. Geyimin təmiz və səliqəli olması, şəxsi gigiyena qaydalarına riayət edilməsi məktəb mədəniyyətinin əsas hissəsidir. Bu qaydalar uşaqların təhsil prosesinə məsuliyyətlə yanaşmasına və məktəbin nizam-intizamının qorunmasına xidmət edir.
Müəllimlərin geyimi də təhsil mühitinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Müəllim yalnız bilik verən şəxs deyil, həm də şagirdlər üçün davranış və mədəniyyət nümunəsidir. Buna görə müəllimlərin sadə, təmiz, səliqəli və işgüzar üslubda geyinməsi peşəkarlığın göstəricilərindən biridir. İşgüzar geyim müəllimin nüfuzunun qorunmasına, məktəbdə qarşılıqlı hörmət mühitinin güclənməsinə kömək edir.
Nazirlər Kabinetinin 2026-cı il 6 oktyabr tarixli 325 nömrəli Qərarı ilə dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin geyiminə dair tələblər təsdiq edilmişdir. Bu tələblər məktəblərdə vahid geyim mədəniyyətinin formalaşdırılmasına, müəllimlərin peşə fəaliyyətinə uyğun görünüşünün təmin edilməsinə yönəlmişdir. Eyni zamanda, geyim müəllimin işinə mane olmamalı və tədris prosesinin xüsusiyyətlərinə uyğun seçilməlidir.
Azərbaycan Konstitusiyasına və qanunvericiliyinə əsasən, ölkəmiz dünyəvi dövlətdir. Ümumi təhsil sisteminin dünyəvi xarakter daşıması milli və ümumbəşəri dəyərlərin qorunması, bütün şagirdlər üçün bərabər təhsil imkanlarının yaradılması baxımından əhəmiyyətlidir. Dünyəvilik dini dəyərlərə hörmətsizlik demək deyil. Əksinə, bu prinsip müxtəlif inanclara malik insanların hüquqlarının qorunmasını və onların qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşamasını nəzərdə tutur.
Azərbaycan tarixən müxtəlif dinlərin və mədəniyyətlərin birgə yaşadığı ölkə olmuşdur. Xalqımız İslam dəyərlərinə, adət-ənənələrinə və milli-mənəvi irsinə böyük ehtiram göstərir. Bununla yanaşı, ölkəmizdə dini tolerantlıq, multikulturalizm və dinlərarası dialoq ənənələri də möhkəmdir.
“Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda millilik və dünyəvilik ümumi təhsil sahəsində dövlət siyasətinin əsas prinsiplərindən biri kimi müəyyən edilmişdir. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu isə uşaqların dini etiqada məcbur edilməsini qadağan edir və onların dini tərbiyəsinin fiziki və psixi sağlamlığına mənfi təsir göstərməməsini tələb edir.
Məktəblərdə geyim qaydalarının tətbiqində əsas məqsəd uşaqlar arasında bərabərliyi qorumaq, təhsil müəssisəsində vahid yanaşma yaratmaq və tədris mühitinin dünyəvi xarakterini təmin etməkdir. Bu qaydalar şagirdlərin dini baxışlarına görə ayrı-seçkiliyə məruz qalmasına əsas verməməlidir. Eyni zamanda, uşaqların hüquqları, onların təhlükəsizliyi və sərbəst inkişafı diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır.
Valideynlərin övladlarını öz milli və dini dəyərlərinə uyğun tərbiyə etmək hüququ vardır. Bununla yanaşı, uşaqların yaş xüsusiyyətləri, hüquqları və müstəqil şəxsiyyət kimi formalaşması da nəzərə alınmalıdır. Ailənin, məktəbin və cəmiyyətin əsas məqsədi uşaqların savadlı, sağlam düşüncəli, tolerant və məsuliyyətli insanlar kimi yetişməsinə şərait yaratmaqdır.
Azərbaycan dövlətinin dini sahəyə münasibəti dini-mənəvi dəyərlərin qorunması, dini icmaların fəaliyyətinə dəstək verilməsi və dinlərarası həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi ilə səciyyələnir. Ölkəmizdə məscidlərin bərpası, dini abidələrin qorunması, din xadimlərinə dəstək göstərilməsi və dini təhsilin inkişaf etdirilməsi istiqamətində mühüm işlər görülür.
2020–2025-ci illərdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində bir sıra məscidlərdə təmir-bərpa və yenidənqurma işləri aparılmışdır. Bakı şəhərində “Fatimeyi-Zəhra”, Nərimanov rayonunda “Cümə”, Şəki şəhərində “Xan”, Şamaxıda “Pirsaat Baba” ziyarətgah-məscid kompleksi və digər dini abidələrdə həyata keçirilən işlər bu qayğının nümunələridir.
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə də dini-mədəni irsin bərpasına xüsusi diqqət yetirilir. Şuşada Yuxarı və Aşağı Gövhər Ağa məscidləri, Saatlı məscidi, Ağdam Cümə məscidi və digər dini abidələrdə aparılan bərpa işləri xalqımızın tarixi yaddaşının qorunmasına xidmət edir. Bu abidələrin bərpası yalnız dini tikililərin yenidən qurulması deyil, həm də milli-mənəvi irsimizin gələcək nəsillərə çatdırılması deməkdir.
Dövlət tərəfindən din xadimlərinə və dini icmalara maliyyə dəstəyinin göstərilməsi də diqqətəlayiqdir. Eyni zamanda, Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu və onun nəzdində fəaliyyət göstərən Bakı İlahiyyat Kolleci dini sahədə savadlı və peşəkar kadrların hazırlanmasına töhfə verir. Məscidlərdə kitabxanaların yaradılması layihəsi isə dini maarifləndirmənin genişləndirilməsinə və insanların düzgün dini biliklər əldə etməsinə kömək edir.
Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə də dinlərarası dialoqun və İslam həmrəyliyinin təşviqində fəal iştirak edir. 2024-cü ildə COP29 çərçivəsində Bakıda keçirilən Dini Liderlərin Qlobal Sammiti müxtəlif dinlərin nümayəndələrini bir araya gətirmişdir. 2026-cı ildə Şuşada Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin dini məsələlər üzrə dövlət qurumları rəhbərlərinin ilk görüşünün keçirilməsi də bu sahədə əməkdaşlığın inkişafına xidmət etmişdir.
Beləliklə, Azərbaycanın inkişaf strategiyasında milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, dünyəvi təhsilin inkişafı, məktəblərdə nizam-intizamın gücləndirilməsi və dini sahəyə dövlət qayğısı mühüm yer tutur. Bu istiqamətlər bir-birini tamamlayaraq cəmiyyətin sabitliyinə, milli birliyin möhkəmlənməsinə və gənc nəslin düzgün tərbiyəsinə xidmət edir.
Müasir dövrdə əsas məqsəd uşaqları və gəncləri savadlı, vətənpərvər, milli köklərinə bağlı, eyni zamanda başqa dinlərə və mədəniyyətlərə hörmətlə yanaşan insanlar kimi yetişdirməkdir. Bunun üçün təhsil müəssisələrində vahid qaydalara əməl olunması, ailə-məktəb əməkdaşlığının gücləndirilməsi və dini-mənəvi irsin qorunması vacibdir.
Azərbaycanın dünyəvi dövlətçilik prinsiplərinə sadiqliyi, dini tolerantlıq ənənələri və milli-mənəvi dəyərlərə göstərilən diqqət ölkəmizin gələcək inkişafı üçün möhkəm əsas yaradır. Dövlətin, cəmiyyətin və hər bir vətəndaşın birgə səyləri nəticəsində milli birliyimizi qorumaq, gənc nəslin sağlam dünyagörüşünü formalaşdırmaq və Azərbaycanın müstəqil inkişaf yolunu davam etdirmək
Xanım İsmayıl ,
YAP fəalı, Hacıqabul Rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin Elmi işçisi
