
Ağdam şəhərinin erməni işğalından azad olunmasından 6 ili tamam olur. Bu, yalnız bir şəhərin azad edilməsi deyil, 30 il davam edən Qarabağ həsrətinin sonlanması, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi və Vətən müharibəsindəki böyükzəfərimizin şanlı bir hissəsidir. Vətən müharibəsində əldə etdiyimiz qələbə nəticəsindəimzalanmış üçtərəfli bəyanata əsasən, 2020-ci il noyabrın 20-də Ağdam rayonununişğal olunmuş ərazisi Azərbaycana təhvil verilib və bununla da əsaslı şəkildə insantələfatının qarşısı alındı. Əksinə ola bilərdimi? Bəli, bizim qəhrəman igid oğullarımız özqanı, canı hesabına digər kənd və şəhərləri azad etdiyi kimi Ağdamı da azad edərdi. Ancaq Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyev Vətən müharibəsi davam etdiyimüddətdə dəfələrlə vurğulayırdı ki, “ Ermənistan rəsmi olaraq, qoşunların ərazilərimizitərk etməsi ilə bağlı bizə cədvəl versin, biz dayanaq”. Biz qələbəni döyüş meydanındaqazandıq. 300-ə yaxın yaşayış məntəqəsi, o cümlədən Füzuli şəhəri, Cəbrayıl şəhəri, Zəngilan şəhəri, Qubadlı şəhəri, Şuşa şəhəri, Hadrud qəsəbəsi, Suqovuşan qəsəbəsi, digər qəsəbələr döyüş meydanında azad edildi. Bu qələbələr düşməni məcbur etdi ki, Ağdam, Laçın, Kəlbəcər rayonları bizə siyasi yollarla qaytarılsın. Ağdamın işğaldanazad edilməsi, müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında, Azərbaycan xalqının iradəsi və qəhrəman ordusunun gücü ilə əldə edilən bir qələbədir.
Ağdam, yalnız Azərbaycanın deyil, bütün Qafqazın mədəniyyət və tarixbaxımından mühüm bir şəhəri olmuşdur. Şəhərin adı özü belə böyük mənalar daşıyır; “kiçik qala” deməkdir. Bu, həm şəhərin müdafiə məqsədli yaradılmasından, həm dəonun strateji əhəmiyyətindən xəbər verir. Tarixən çoxsaylı mədəniyyətlərin, xalqlarınyaşadığı bu ərazidəki arxeoloji tapıntılar, Ağdamın Qafqazda ilk şəhər tipli yaşayışməskəni olduğunu sübut edir.
1993-cü ildə Ermənistanın işğalçı qüvvələri tərəfindən dağıdılan Ağdam, həm də“Qafqazın Xirosiması”na çevrilmişdi. Bu dövr, Azərbaycan xalqının ən acı günləriniyaşadığı, torpaqlarının işğal edildiyi, minlərlə insanın evindən didərgin düşdüyü bir dövrolmuşdu. Ağdam şəhəri və ətraf kəndlərdə aparılan barbarlıq, yalnız hərbi məqsədgüdməklə kifayətlənməmiş, həm də tarixi və mədəni abidələrin məhv edilməsi, coğrafiadların dəyişdirilməsi ilə nəticələnmişdir. Cenevrə Konvensiyalarını pozaraq ermənilər, bu ərazilərdə mədəni soyqırım törətmiş və insanları köçkün vəziyyətinə salmışdılar. Azərbaycan xalqının illər boyu çəkdiyi əzablar və itkilər, yalnız Azərbaycanın deyil, həmdə ümumilikdə insanlıq tarixinin ən qara səhifələrindən biri olmuşdur.
2020-ci ilin 20 noyabrı, Azərbaycan xalqı üçün çox böyük bir tarixdir. Müzəffər AliBaş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında, Azərbaycan Ordusu bu gün Ağdamıazad edərək, bütün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun azadlığına gedən yolu açmışdır. Bu, 30 illik işğal dövrünün sona çatması, Azərbaycan xalqının müstəqilliyini və suverenliyiniqorumaq uğrunda mübarizənin rəmzi idi. Ağdam, bu zəfərin simvoludur və bu tarix, həmdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi strateji hədəflərin müzəffər Ali BaşKomandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında necə uğurla həyata keçirildiyini göstərən birnişanədir.
Ağdamın azad olunması, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin gücünün və iradəsinintəcəssümüdür. Azərbaycan Ordusunun hərbi taktikası, düşmənə qarşı böyük qorxu vətəşviş yaratmış, erməni hərbçiləri döyüş meydanından qaçmağa, ordunu tərk etməyəməcbur etmişdir. Ağdam, bu şəkildə, bir güllə belə atılmadan işğaldan azad edilmişdir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri, Ağdamın minalanmış və müdafiə olunan ərazilərini böyükdiqqətlə keçərək, düşməni yarımmühasirəyə almış və bu əməliyyat nəticəsində ermənitərəfi kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur olmuşdur. Beləliklə, 20 noyabr 2020-ci ildə Ağdam şəhəri, 27 il sonra, erməni işğalından azad edilmişdir.
Azərbaycanın zəfərini təntənəli şəkildə qeyd edərkən, bu qələbənin sadəcə birşəhərin deyil, bütün Qarabağ və Zəngəzurun azadlığına gedən yolu açan bir mərhələolduğunu vurğulamalıyıq. Həmin gün, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri Ağdamşəhərinə daxil olmuş, şəhərin mərkəzində, Azərbaycanın üçrəngli bayrağıdalğalanmışdır. Bu, həm də xalqımızın hər bir fərdinin öz torpaqlarına geri dönməkarzusunun həyata keçməsidir. Vətən müharibəsində Azərbaycanın əldə etdiyi qələbə, şəhidlərimizin qanı və qazilərimizin canı bahasına əldə edilmişdir.
Ağdamın azad edilməsi ilə yanaşı, burada həyata keçirilən bərpa işləri, Azərbaycanın digər işğaldan azad edilmiş əraziləri üçün də nümunə olacaqdır. Dövlətbaşçımız İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident xanım Mehriban Əliyeva, Ağdamdakeçirilən hər bir tədbirdə iştirak edərək, bu ərazinin yenidən qurulmasına rəhbərlikedirlər. Onlar, həmçinin, Ağdam şəhərində salınacaq yeni infrastruktur layihələri iləşəhidlərimizin xatirəsini əbədiləşdirməyi, qazilərimizin əlindən tutmağı, yerli əhalininhəyatını daha da yaxşılaşdırmağı hədəfləyirlər. Prezident İlham Əliyev, 2023-cü ilin mayayında Ağdamda Rəqəmsal İdarəetmə Mərkəzinin təməlini qoyaraq, bu şəhəringələcəyini qurmağa davam etmişdir.
Əlbəttə, Ağdamın bərpası, həm də Vətən müharibəsinin şanlı qazilərinin vəşəhidlərimizin əziz xatirəsini əbədiləşdirməkdir. Ağdamda inşa edilən hər bir bina, hərbir məhəllə, şəhidlərimizin qanı və qazilərimizin çəkdiyi əzabların müqabilində həyatakeçirilən böyük bir təşəbbüsdür. Şəhidlərimiz, bizə yalnız bu torpaqları deyil, həm də butorpaqlarda azad, müstəqil və firavan bir həyat qurmaq yolunda böyük iradə mirasqoyublar.
Ağdamın gələcəyi parlaqdır. Bu şəhər, yalnız tarixi və mədəni irsini qorumaqlakifayətlənməyəcək, həm də Azərbaycanın inkişaf edən və müasir bir bölgəsinəçevriləcəkdir. Qarabağ və Azərbaycanın digər işğaldan azad olunmuş əraziləri, yeniinfrastruktur, müasir yaşayış şəraiti və güclü iqtisadiyyatla dirçəldiləcəkdir.
Arzu Zərbalıyeva,
YAP fəalı, Hacıqabul rayon Mərkəzi Kitabxanasının əməkdaşı



