AnalitikaGündəmSiyasət

Tarixi ədalətin bərpası və Böyük Qayıdışınmühüm mərhələsi- Ağdamın dirçəlişi

Ağdamın müasir tarixində azadlıq, yenidənqurma və doğma yurda qayıdış anlayışları xüsusi yertutur. Uzun illər işğal altında qalan şəhər ağır dağıntılara məruz qalmış, minlərlə sakin özevindən və doğma mühitindən ayrı düşmüşdür. Bu hadisələr yalnız yaşayış məntəqələrinin fizikigörünüşünü dəyişdirməmiş, insanların gündəlik həyatına, ailə münasibətlərinə və gələcəkplanlarına da təsir göstərmişdir. Ağdamın yenidən qurulması bu baxımdan geniş məna daşıyır. Burada həyata keçirilən işlər dağıntıların aradan qaldırılması ilə yanaşı, insanların öztorpaqlarında təhlükəsiz həyat qurması, iqtisadi fəaliyyətin bərpası və tarixi-mədəni irsinqorunması məqsədlərinə xidmət edir.

Ağdamın işğal dövrü şəhərin və onun sakinlərinin həyatında ağır sınaqlarla yadda qalıb. İnsanlardoğma evlərini tərk etmək məcburiyyətində qaldılar, illərlə qurduqları təsərrüfatlardan, gündəlikhəyatlarından və tanış ictimai mühitdən uzaq düşdülər. Bir çox ailə üçün Ağdamla bağlı xatirələruzun müddət qayıdış ümidi ilə yaşadı. Doğma şəhərdən uzaqda yaşamaq insanların məişətinə vəsosial münasibətlərinə çətinliklər gətirsə də, Ağdama bağlılıq qorunub saxlanıldı. Bu bağlılıqşəhərin gələcəkdə yenidən qurulması və yaşayış məkanına çevrilməsi üçün mənəvi əsaslardanbiri oldu.

2020-ci il noyabrın 20-də Ağdam rayonunun işğal altında qalan ərazilərinin Azərbaycanaqaytarılması mühüm tarixi hadisə idi. Vətən müharibəsində əldə edilən qələbədən sonra başverən bu hadisə şəhərin gələcək inkişafının qarşısında yeni imkanlar açdı. Ağdamın azadedilməsi ilə bərpa və yenidənqurma prosesinə başlamaq, ərazidə təhlükəsizliyi təmin etmək vəsakinlərin qayıdışı üçün zəruri şərait yaratmaq mümkün oldu. Bu tarix şəhərin keçmişindəki ağırmərhələdən yeni inkişaf dövrünə keçidin rəmzinə çevrildi.

Tarixi ədalətin bərpası yalnız ərazinin yenidən ölkənin idarəçiliyinə qaytarılması iləməhdudlaşmır. Onun mühüm tərəflərindən biri insanların öz doğma yurdlarında yaşamaqimkanının bərpa edilməsidir. Bunun üçün yaşayış evlərinin inşası, yolların çəkilməsi, su vəenerji təchizatının qurulması, rabitə xidmətlərinin təmin edilməsi və sosial infrastrukturunyaradılması vacibdir. Məktəblər, səhiyyə müəssisələri, ictimai məkanlar və gündəlik xidmətobyektləri olmadan davamlı məskunlaşmanın təmin edilməsi mümkün deyil. Buna görə dəAğdamın bərpası bir-biri ilə əlaqəli çoxsaylı istiqamətləri əhatə edir.

Böyük Qayıdış prosesi insanların doğma torpaqlara mərhələli şəkildə dönməsini və orada yenihəyat qurmasını nəzərdə tutur. Bu prosesin uğurlu olması üçün yaşayış şəraiti ilə yanaşı, məşğulluq imkanlarının yaradılması da vacibdir. İnsanların işləyə bilməsi, ailələrinindolanışığını təmin etməsi və uşaqlarının gələcəyi üçün imkanlar əldə etməsi qayıdışındavamlılığını gücləndirir. Ağdamda sənaye, xidmət, ticarət və digər iqtisadi sahələrin inkişafetdirilməsi bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yeni müəssisələrin fəaliyyətə başlaması yerliəmək bazarının formalaşmasına və şəhərin iqtisadi həyatının canlanmasına kömək edir.

Ağdam Sənaye Parkı bölgənin iqtisadi potensialından istifadə edilməsi və yeni məşğulluqimkanlarının yaradılması baxımından əhəmiyyətli layihələrdən biridir. İstehsal müəssisələrininqurulması şəhərdə iqtisadi fəallığın artırılmasına, sahibkarlığın inkişafına və yerli məhsullarınistehsal imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır. Sənaye fəaliyyətinin genişlənməsi ilənəqliyyat, logistika, ticarət və texniki xidmət sahələrinə də tələbat artır. Beləliklə, iqtisadilayihələr yalnız bir müəssisənin fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır, daha geniş sosial-iqtisadi əlaqələrinformalaşmasına təsir göstərir.

Ağdamın yenidən qurulmasında tarixi-mədəni irsin bərpası da xüsusi yer tutur. Şəhərin diniabidələrinin, memarlıq nümunələrinin və mədəniyyət ocaqlarının qorunması keçmişlə gələcəkarasında əlaqənin saxlanılmasına xidmət edir. Tarixi məkanların bərpası insanların doğmaşəhərlə mənəvi bağlılığını gücləndirir, yeni nəsillərin yerli tarix haqqında biliklərini artırır. Ağdam Muğam Mərkəzi kimi mədəniyyət ocaqlarının yaradılması isə şəhərin musiqiənənələrinin yaşadılmasına və mədəni həyatın canlandırılmasına imkan verir.

Tarixi ədalətin bərpası yaddaşın qorunmasını da tələb edir. Ağdamın işğal dövründə üzləşdiyidağıntılar, sakinlərinin yaşadığı çətinliklər və şəhərin azad edilməsi ilə başlayan yeni mərhələgələcək nəsillərə düzgün şəkildə çatdırılmalıdır. Bu, keçmişdə baş verən hadisələrin öyrənilməsi, tarixi məlumatların qorunması və insanların xatirələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsibaxımından vacibdir. Tarixi yaddaş cəmiyyətin öz keçmişini anlamasına, bu günün əhəmiyyətinidərk etməsinə və gələcəyə daha məsuliyyətlə yanaşmasına kömək edir.

Ağdamın dirçəlişi şəhərin fiziki görünüşünün dəyişməsi ilə yanaşı, sosial həyatının yenidənformalaşmasını da nəzərdə tutur. İnsanların doğma torpaqlarında məskunlaşması, uşaqlarınməktəblərə qayıtması, ailələrin yeni evlərdə yaşamağa başlaması və iqtisadi müəssisələrinfəaliyyət göstərməsi şəhərin həyatına canlılıq gətirir. Bu prosesin davamlılığı üçün quruculuqişlərinin keyfiyyəti, infrastrukturun səmərəli fəaliyyəti və sakinlərin ehtiyaclarının nəzərəalınması vacibdir.

20 Noyabr – Ağdam Şəhəri Günü bu tarixi yolun əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Hər ilqeyd olunan bu tarix şəhərin azad edilməsini, yenidən qurulmasını və gələcək inkişafınıxatırladır. Ağdamın dirçəlişi doğma yurda bağlılığın, tarixi yaddaşın və quruculuq əzmininifadəsidir. Şəhərin müasir yaşayış məkanına çevrilməsi, iqtisadi potensialının genişlənməsi vəmədəni irsinin qorunması gələcək nəsillər üçün yeni imkanlar yaradır. Ağdamın qarşısında duranəsas məqsəd onun yalnız keçmiş şöhrətini xatırladan şəhər deyil, həm də insanların yaşadığı, işlədiyi, yaratdığı və gələcəyini qurduğu inkişaf edən bir məkan kimi möhkəmlənməsidir.

Ramil Teyyubova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı

Oxşar Xəbərlər

Həmçinin baxın
Close
Back to top button