
Doğma torpağa qayıtmaq insan üçün yalnız əvvəlki yaşayış yerinə dönmək demək deyil. Bu, ailə həyatının yenidən qurulması, uşaqlıq xatirələri ilə bağlı məkanlara qovuşmaq, sosial əlaqələri bərpa etmək və gələcəyi doğma yurdda formalaşdırmaq imkanıdır. Ağdamın yenidən qurulması məhz belə bir məna daşıyır. Uzun illər doğma şəhərindən ayrı düşmüş insanların geri qayıtması üçün burada yaşayış şəraiti yaradılır, sosial infrastruktur yenilənir və iqtisadi fəaliyyətin bərpasına yönəlmiş tədbirlər həyata keçirilir. Şəhərin dirçəlişinin əsas göstəricilərindən biri onun yenidən insanların gündəlik həyatına qovuşmasıdır.
Ağdamın işğal altında olduğu illərdə şəhər sakinləri ağır məhrumiyyətlərlə üzləşiblər. İnsanlar öz evlərindən, təsərrüfatlarından, məktəblərindən və doğma mühitlərindən uzaqda yaşamağa məcbur olublar. Yeni yaşayış yerlərində həyat qurmaq zərurəti ailələrin sosial münasibətlərinə, əmək fəaliyyətinə və uşaqların təhsilinə təsir göstərib. Buna baxmayaraq, Ağdamla bağlı xatirələr və doğma yurda qayıtmaq arzusu uzun illər qorunub saxlanılıb. Şəhərin azad edilməsi ilə bu arzu yeni məzmun qazanıb, bərpa işləri isə qayıdışın gerçəkləşməsi üçün əsas yaradıb.
2020-ci il noyabrın 20-də Ağdamın işğaldan azad edilməsi onun tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bundan sonra şəhərin yenidən qurulması, əsas infrastrukturun bərpası və insanların doğma torpaqlarına qayıtması üçün tədbirlər həyata keçirilməyə başlandı. Bu prosesdə yaşayış binalarının inşası mühüm əhəmiyyət daşısa da, davamlı məskunlaşma üçün daha geniş sosial şəraitin yaradılması tələb olunur. İnsanların rahat yaşaması üçün məktəblər, səhiyyə müəssisələri, ticarət obyektləri, ictimai nəqliyyat və gündəlik xidmətlər də əlçatan olmalıdır.
Sosial infrastrukturun inkişafı ailələrin yeni yaşayış mühitinə uyğunlaşmasını asanlaşdırır. Məktəblərin fəaliyyəti uşaqların təhsilinin davamlılığını təmin edir, səhiyyə müəssisələri əhalinin tibbi xidmətlərə çıxışını yaxşılaşdırır, ictimai məkanlar isə insanların ünsiyyət qurması və birgə fəaliyyət göstərməsi üçün imkan yaradır. Yeni yaşayış məhəllələrinin planlaşdırılmasında bu ehtiyacların nəzərə alınması insanların həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir. Şəhərin yenidən qurulması prosesində sosial obyektlərin yaşayış sahələri ilə əlaqəli yerləşdirilməsi də mühüm məsələdir.
Qayıdışın davamlı olması üçün məşğulluq imkanlarının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnsanların doğma şəhərlərində işləməsi, gəlir əldə etməsi və ailələrinin maddi təminatını qurması məskunlaşmanın möhkəmlənməsinə kömək edir. Ağdamda sənaye, ticarət, xidmət və digər iqtisadi sahələrin inkişaf etdirilməsi bu məqsədə xidmət edir. Sənaye Parkında fəaliyyət göstərən müəssisələr və yeni iqtisadi layihələr yerli əmək bazarının formalaşmasına şərait yarada bilər. Peşə hazırlığı proqramlarının genişləndirilməsi və sahibkarlıq təşəbbüslərinin dəstəklənməsi də əhalinin iqtisadi fəallığının artırılmasında mühüm rol oynayır.
Ağdamın sosial dirçəlişi müxtəlif nəsillərin ehtiyaclarının nəzərə alınmasını tələb edir. Uşaqlar və gənclər üçün təhsil, idman və yaradıcılıq imkanlarının yaradılması onların inkişafına dəstək verir. Əmək qabiliyyətli əhali üçün iş yerlərinin açılması, yaşlı insanların sosial xidmətlərə çıxışının təmin edilməsi və ailələrin gündəlik ehtiyaclarının qarşılanması şəhərdə sağlam ictimai mühitin formalaşmasına kömək edir. İnsanların yeni şəraitdə özlərini rahat hiss etməsi üçün yalnız maddi infrastruktur deyil, həm də sosial dəstək və ictimai iştirak imkanları vacibdir.
İctimai həyatın yenidən formalaşmasında mədəniyyətin də xüsusi rolu var. Ağdamın musiqi ənənələri, yerli adətləri və mədəni yaddaşı şəhərin sakinlərini birləşdirən mühüm dəyərlərdəndir. Mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti, konsertlərin və ictimai tədbirlərin təşkili insanların bir araya gəlməsinə, ortaq dəyərlərin yaşadılmasına və yeni nəsillərin şəhərin tarixi ilə tanış olmasına şərait yaradır. Belə tədbirlər doğma yurda qayıdan sakinlərin şəhərin ictimai həyatına daha fəal qoşulmasına kömək edir.
Ağdamda yeni həyatın qurulması insanların keçmiş təcrübəsi ilə gələcək gözləntiləri arasında əlaqə yaradır. Uzun illər yurd həsrəti çəkmiş ailələrin geri dönməsi şəhərin dirçəlişinə mənəvi məzmun verir. Hər bir yeni yaşayış məhəlləsi, fəaliyyətə başlayan məktəb və yaradılan iş yeri bu prosesin konkret nəticələrindən biridir. Bununla belə, davamlı inkişaf üçün quruculuq işlərinin keyfiyyətli aparılması, sosial xidmətlərin ardıcıl təşkili və sakinlərin ehtiyaclarının mütəmadi nəzərə alınması vacibdir.
Ağdamın yenidən məskunlaşması təkcə şəhərin fiziki bərpasını deyil, həm də onun sosial həyatının canlanmasını ifadə edir. İnsanların doğma torpaqlarında yaşaması, işləməsi, təhsil alması və ictimai fəaliyyətlərdə iştirak etməsi şəhərin gələcəyini müəyyən edən əsas amillərdəndir. Ağdamda yaradılan yeni imkanlar sakinlərin həyatını yenidən doğma yurda bağlamağa, ailələrin gələcəyini burada qurmağa və şəhərin ictimai mühiti
Fatma İsmayılova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı



