Füzuli rayonunun işğaldan azad olunması Azərbaycan xalqının uzun illər ərzində qoruyub saxladığı doğma yurda qayıdış arzusunun gerçəkləşməsində mühüm mərhələ oldu. 1993-cü ildə rayonun böyük hissəsinin işğal edilməsi minlərlə insanın həyatını dəyişdi, ailələr öz evlərindən didərgin düşdü, yaşayış məntəqələrinin normal fəaliyyəti dayandı. İnsanların gündəlik həyatını təşkil edən sosial mühit dağıldı, kənd təsərrüfatı sahələri və iqtisadi obyektlər fəaliyyətini itirdi. Bununla belə, Füzulidən olan məcburi köçkünlər doğma torpaqlarla bağlı xatirələrini qorudular və bir gün geri dönəcəklərinə inamlarını itirmədilər.
Füzuli sakinlərinin yaşadığı məcburi köçkünlük dövrü təkcə yaşayış yerinin dəyişməsi ilə səciyyələnmirdi. Bu, insanların ailə yaddaşına, sosial münasibətlərinə və mənəvi dünyasına təsir edən uzunmüddətli sınaq idi. Doğma evdən ayrılmaq, uşaqlığın keçdiyi küçələrdən, məktəbdən, qonşulardan və illərlə formalaşmış həyat mühitindən uzaq düşmək ağır mənəvi yük yaradırdı. Buna baxmayaraq, füzulililər öz kimliklərini, el-obaya bağlılıqlarını və torpaqlarına qayıtmaq istəyini yaşatdılar. Nəsildən-nəslə ötürülən xatirələr doğma yurda bağlılığın qorunmasında mühüm rol oynadı.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri olaraq qalırdı. Ölkəmiz beynəlxalq hüquqa əsaslanan sülh yolu ilə həll imkanlarını uzun müddət müdafiə etdi. Lakin münaqişənin həll olunmaması və işğal faktının davam etməsi bölgədəki vəziyyətin dəyişdirilməsini zəruri edirdi. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması istiqamətində həlledici mərhələ oldu. Azərbaycan Ordusu əməliyyatlar zamanı bir sıra yaşayış məntəqələrini azad edərək irəlilədi və Füzuli istiqamətində mühüm hərbi nəticələr əldə etdi.
Füzuli şəhərinin 2020-ci il oktyabrın 17-də azad olunması doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanlar üçün böyük sevinc və qürur mənbəyinə çevrildi. Bu hadisə uzun illər davam edən gözləntinin real nəticəyə çevrilməsini ifadə edirdi. Şəhərin azadlığı insanların geri qayıtmaq imkanının yaranması ilə yanaşı, dağıdılmış yaşayış mühitinin bərpası üçün də yeni mərhələ açdı. Füzuli artıq yalnız keçmişin xatirələrində yaşayan bir məkan deyil, yenidən qurulacaq, yaşayış və iqtisadi fəaliyyət bərpa ediləcək doğma şəhər kimi gələcəyə doğru addımlamağa başladı.
Azadlıqdan sonra qarşıda böyük və mürəkkəb vəzifələr dayanırdı. Uzun müddət işğal altında qalmış ərazilərdə yaşayış binalarının, yolların, su və elektrik təchizatı sistemlərinin, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin yenidən qurulması tələb olunurdu. Bu işlər təkcə fiziki infrastrukturun bərpası deyil, həm də insanların təhlükəsiz və normal həyat şəraitinə qayıtmasının təmin edilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyırdı. Şəhərin müasir planlaşdırma prinsipləri əsasında inkişaf etdirilməsi, sosial xidmətlərin qurulması və əhalinin məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi bərpa prosesinin mühüm istiqamətləridir.
Füzulinin azadlığı şəhidlərin fədakarlığı və qazilərin qəhrəmanlığı ilə sıx bağlıdır. Vətən müharibəsində iştirak edən hərbçilər Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda çətin sınaqlardan keçdilər. Onların göstərdiyi cəsarət, əzmkarlıq və döyüş ruhu xalqın yaddaşında əbədi yaşayacaq. Şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması, qazilərə diqqət və qayğı göstərilməsi, müharibə iştirakçılarının xidmətlərinin qiymətləndirilməsi milli yaddaşın qorunmasının mühüm hissəsidir.
17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü bu tarixi hadisələri xatırlamaqla yanaşı, doğma yurda qayıdışın və yeni həyatın başlanğıcını da ifadə edir. Füzulidə aparılan bərpa işləri, müasir infrastrukturun yaradılması və sakinlərin mərhələli şəkildə geri qayıtması azadlığın real həyatda davam etdirilməsini göstərir. Bu gün Füzuli həm keçmişdə yaşanan ağrıların, həm də xalqımızın dözümlülüyünün, birliyinin və gələcəyə inamının rəmzidir. Şəhərin dirçəlişi doğma torpağa bağlılığın və milli iradənin gələcək nəsillərə ötürülən canlı nümunəsidir.
Kazım Kazımlı,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
