Tǝhsil müǝssisǝlǝrindǝ tǝhsilverǝnlǝr üçün daxilinizam-intizam vǝ vahid geyim tǝlǝblǝrinin müǝyyǝnedilmǝsi sadǝ bir inzibati qayda deyil. Mǝktǝb yalnızakademik bilik vǝ bacarıqların ötürüldüyü mǝkan deyil, eyni zamanda cǝmiyyǝt üçün mǝsuliyyǝtli, nizam-intizamlı vǝ mǝnǝvi cǝhǝtdǝn yetkin fǝrdlǝrinyetişdirildiyi sosial mühitdir. Bu mühitin sağlam vǝsǝmǝrǝli olması müǝyyǝn olunmuş daxili qaydalarınvarlığından vǝ bu qaydalara istisnasız riayǝt edilmǝsindǝnasılıdır. Mǝsǝlǝyǝ daha dǝrindǝn yanaşdıqda, müǝllimobrazının tǝkcǝ fǝnn öyrǝdǝn mütǝxǝssis deyil, çox dahaböyük bir sosial-mǝnǝvi missiyanın daşıyıcısı olduğuortaya çıxır.
Müǝllim xalqın mǝnǝvi varlığını, milli mǝdǝniyyǝtini, etnik-mǝdǝni dǝyǝrlǝrini vǝ mental keyfiyyǝtlǝrini özşǝxsiyyǝtindǝ yaşadan, onları gǝlǝcǝk nǝsillǝrǝ ötürǝncanlı bir körpüdür. Şagird vǝ ya tǝlǝbǝ auditoriyaqarşısına keçǝn müǝllimǝ baxanda tǝkcǝ bir mühazirǝçinigörmür,onun duruşunda, görkǝmindǝ vǝ davranışındamǝnsub olduğu cǝmiyyǝtin mǝdǝni kodlarını oxuyur. Bubaxımdan müǝllimin seçdiyi geyim tǝrzi onun qarşısındaǝylǝşǝn gǝnclǝrǝ sǝssiz ötürdüyü ilk vǝ en tǝsirlimesajdır. Vahid geyim tǝlǝblǝrinin tǝtbiqi müǝssisǝdǝpeşǝkar işgüzar mühit yaradır, pedaqoji heyǝtin peşǝkarkimliyini güclǝndirir vǝ tǝlim subyektlǝri arasında vizual-etik intizamı tǝmin edir.
Auditoriya ilǝ qurulan ünsiyyǝt yalnız şifahi nitqlǝ – sözlǝrlǝ mǝhdudlaşmır. Pedaqoji prosesdǝ qeyri-verbalünsiyyǝtin – yǝni sözsüz kommunikasiyanın rolu da azdeyil. Sosial-psixoloji baxımdan müǝllimin vizual imicitǝlim prosesindǝ qeyri-verbal kommunikasiya kanalı kimiçıxış edir. Müǝllimin geyimi, sǝliqǝsi, duruşu, mimikalarıvǝ jestlǝri onun hǝr bir sözünü tamamlamalı, onunla birahǝng, tǝbii bir balans yaratmalıdır. Əgǝr müǝllimtǝmkinli, ciddi vǝ eyni zamanda sǝmimi bir vizual obraznümayiş etdirirsǝ, söylǝdiyi fikir dǝ qarşı tǝrǝfǝ bir o qǝdǝr inandırıcı vǝ tutarlı çatır. Nitq ilǝ qeyri-verbalsiqnallar arasında ziddiyyǝt yarandıqda isǝ tǝlǝbǝnindiqqǝti dağılır vǝ müǝllimǝ olan daxili inam zǝdǝlǝnir.
Didaktik vǝ tǝrbiyǝvi aspektlǝrdǝn yanaşdıqda, tǝhsilverǝnlǝrin görünüşü tǝhsilalanlar üçün birbaşadavranış vǝ estetik istiqamǝt rolunu oynayır. Mǝktǝbmühitindǝ vizual intizamın saxlanılması şagirdlǝrdǝsosial normalara, müǝyyǝn edilmiş qaydalara vǝkorporativ etikaya hörmǝt hissini formalaşdırır. Pedaqojiheyǝtin işgüzar geyim mǝdǝniyyǝti şagirdlǝrin daxiliintizamına, geyim vǝ davranış standartlarını mǝnimsǝmǝsürǝtinǝ müsbǝt tǝsir göstǝrir. Müǝllim öz davranışı vǝxarici görünüşü ilǝ hǝr an nümunǝ olduğuna görǝ, onunzahiri görkǝmindǝki nizam tǝlim-tǝrbiyǝnin ǝn güclü vǝtǝsirli vasitǝlǝrindǝn birinǝ çevrilir.
Bundan ǝlavǝ, geyim normativlǝrinin tǝtbiqi kollektivdaxilindǝ psixoloji bǝrabǝrlik vǝ peşǝkar hǝmrǝylikmühitinin bǝrqǝrar olunmasına şǝrait yaradır. Müǝllimheyǝti arasında vizual fǝrqliliklǝrin vǝ qeyri-formal üslubmeyllǝrinin tǝnzimlǝnmǝsi diqqǝtin sırf pedaqojifǝaliyyǝtǝ, tǝdrisin keyfiyyǝtinǝ vǝ tǝlim metodikasınayönǝldilmǝsini tǝmin edir. Bu bǝrabǝrlik prinsipimüǝssisǝdǝ subyektivliyi aradan qaldırır, hǝr birtǝhsilverǝn üçün bǝrabǝr korporativ mǝsuliyyǝt çǝrçivǝsimüǝyyǝnlǝşdirir vǝ kollektiv daxilindǝ sağlammünasibǝtlǝr formalaşdırır.
Dövlǝt ümumi tǝhsil müǝssisǝlǝrindǝ tǝhsilverǝnlǝr üçüngeyim tǝlǝblǝrinǝ vǝ daxili nizamintizama riayǝtolunması pedaqoji heyǝt üçün mǝnǝvi, etik vǝ korporativbir mǝsuliyyǝtdir. Vahid vǝ tǝmkinli geyim tǝrzimüǝllimin öz peşǝsinǝ, eyni zamanda auditoriyasınagöstǝrdiyi dǝrin hörmǝtin tǝzahürüdür. Bu qaydalarınardıcıl şǝkildǝ gözlǝnilmǝsi tǝhsil müǝssisǝsinincǝmiyyǝtdǝki vǝ valideyn icması qarşısındakı peşǝkarobrazını möhkǝmlǝndirir, tǝlim prosesinin keyfiyyǝtiniyüksǝldir vǝ tǝhsilverǝnin cǝmiyyǝtdǝki nüfuzlumövqeyini daha da ucaldır.
Ülviyyə Rəcəbli,
Azǝrbaycan dili kafedrası
