Dünyanın müxtəlif regionlarında yerləşən dövlətləri bir araya gətirən ən möhkəm körpü qarşılıqlı etimad, dostluq və ortaq gələcəyə inamdır. Bu körpü coğrafi məsafələri yaxınlaşdırır, siyasi dialoqu iqtisadi tərəfdaşlığa, xoş niyyətləri isə konkret nəticələrə çevirir. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində məhz bu prinsiplərə əsaslanaraq dost ölkələrlə əlaqələrini genişləndirir, milli maraqlarına uyğun yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Cənub-Şərqi Asiyanın mühüm dövlətlərindən olan Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə münasibətlərin inkişafı da bu siyasətin diqqətəlayiq istiqamətlərindəndir.
Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 13-də Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Səfər çərçivəsində qəbul edilən Birgə Bəyanat və əldə olunan razılaşmalar göstərdi ki, Azərbaycan–Laos dostluğu artıq yalnız siyasi həmrəyliklə məhdudlaşmır, iqtisadiyyat, investisiya, təhsil, nəqliyyat və digər sahələrdə konkret əməkdaşlıq imkanları ilə zənginləşir. Bu baxımdan səfər iki ölkənin qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığının gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Beynəlxalq münasibətlərin mürəkkəbləşdiyi, dövlətlərarası əməkdaşlığın yeni məzmun qazandığı müasir dövrdə ölkələrin qarşılıqlı etimad, dostluq və ortaq maraqlar əsasında əlaqələr qurması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bu istiqamətdə həyata keçirdiyi ardıcıl və məqsədyönlü xarici siyasəti ilə beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrini genişləndirir, müxtəlif regionları birləşdirən iqtisadi, siyasi və humanitar əməkdaşlıq imkanlarını dəyərləndirir. Cənub-Şərqi Asiyanın dost ölkələrindən biri olan Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə münasibətlərin inkişafı da Azərbaycanın bu siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir.
Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək inkişaf perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoydu. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlərdən də göründüyü kimi, Azərbaycan və Laos mövcud dostluq əlaqələrini daha konkret layihələr, iqtisadi təşəbbüslər və qarşılıqlı fayda doğuran əməkdaşlıq mexanizmləri ilə zənginləşdirmək niyyətindədir. Səfər çərçivəsində qəbul edilən Birgə Bəyanat isə bu niyyətlərin siyasi ifadəsi olmaqla yanaşı, gələcək fəaliyyət üçün mühüm istiqamətləri müəyyənləşdirir.
Azərbaycan ilə Laos arasında diplomatik münasibətlər uzun illərdir ki, qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanır. Otuz ildən artıq müddətdə iki ölkə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq edib, bir-birinə dəstək nümayiş etdirib və dostluq münasibətlərini qoruyub saxlayıb. Bu əlaqələrin davamlılığı göstərir ki, coğrafi məsafə dövlətlər arasında səmimi münasibətlərin qurulmasına maneə deyil. Əsas olan ortaq maraqlar, siyasi iradə və tərəfdaşlığa verilən dəyərdir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında vurğuladığı kimi, Laos Azərbaycan üçün dost ölkədir. Thonqlun Sisulitin Azərbaycana səfəri bu dostluğun daha da möhkəmləndirilməsi baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə qeyd edilməlidir ki, bu, Laos Prezidentinin Azərbaycana ilk rəsmi səfəridir. Dövlət başçılarının görüşləri zamanı müxtəlif sahələr üzrə konkret addımların müəyyənləşdirilməsi münasibətlərin yalnız ənənəvi siyasi dialoqla məhdudlaşmayacağını, real nəticələrə hesablanmış əməkdaşlığa çevriləcəyini göstərir.
Parlamentlərarası əlaqələrin inkişafı, hər iki ölkədə dostluq qruplarının yaradılması və hakim partiyalar arasında əməkdaşlıq da münasibətlərin institusional əsaslarını gücləndirir. Bu əlaqələr siyasi dialoqun davamlılığını təmin etməklə yanaşı, qarşılıqlı anlaşmanın digər sahələrdə də genişlənməsinə şərait yaradır.
Azərbaycan–Laos münasibətlərinin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri siyasi sahədə əldə edilmiş müsbət nəticələri iqtisadi əməkdaşlıqla möhkəmləndirməkdir. Prezident İlham Əliyev çıxışında mövcud ticarət dövriyyəsinin iki ölkənin potensialını və niyyətlərini əks etdirmədiyini xüsusi vurğulayıb. Bu fikir iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün kifayət qədər imkanların olduğunu və həmin imkanlardan daha səmərəli istifadə edilməsinin vacibliyini göstərir.
Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Laos–Azərbaycan biznes-forumu bu baxımdan mühüm platforma rolunu oynaya bilər. Forum vasitəsilə sahibkarların bir araya gəlməsi, qarşılıqlı məlumat mübadiləsinin aparılması, yeni investisiya imkanlarının müəyyənləşdirilməsi və konkret biznes layihələrinin müzakirəsi mümkündür. İqtisadi əlaqələrin inkişafı yalnız ticarət dövriyyəsinin artması demək deyil. Bu, həm də yeni istehsal sahələrinin yaradılması, iş yerlərinin açılması, texnologiyaların mübadiləsi və sahibkarlıq əlaqələrinin genişlənməsi deməkdir.
Azərbaycanın xarici ölkələrə investisiya yatırmaq təcrübəsi Laosla əməkdaşlıq üçün də mühüm imkanlar yaradır. Dövlət başçısının bildirdiyi kimi, Laos tərəfindən Azərbaycan investorlarına konkret layihələrin təqdim edilməsi həmin təşəbbüslərin nəzərdən keçirilməsi üçün əlverişli zəmin formalaşdıra bilər. Energetika, mədənçilik, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlıq perspektivlərinin müzakirəsi tərəfdaşlığın geniş iqtisadi məzmun daşıdığını göstərir.
Əlbəttə, bu imkanların reallaşması üçün qarşılıqlı maraqların dəqiq müəyyənləşdirilməsi, biznes subyektləri arasında birbaşa əlaqələrin qurulması və layihələrin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi vacibdir. Siyasi iradənin konkret iqtisadi nəticələrlə tamamlanması Azərbaycan–Laos münasibətlərini yeni mərhələyə yüksəldə bilər.
İki ölkə arasında əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri də təhsil və humanitar sahədir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbənin Azərbaycanda təhsil almasının xatırladılması bu sahədə mövcud tarixi əlaqələrin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir.
Dövlət başçısının həmin ənənənin bərpa olunması ilə bağlı təklifi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Laoslu gənclərin Azərbaycanda ali təhsil alması onların peşəkar inkişafına töhfə verməklə yanaşı, iki xalq arasında mədəni yaxınlığın möhkəmlənməsinə də xidmət edəcək. Təqaüd mexanizmlərinin yaradılması isə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə imkan verə bilər.
Təhsil sahəsində əlaqələr uzunmüddətli perspektivə malikdir. Çünki bu gün başqa ölkədə təhsil alan gənclər sabah öz dövlətlərinin müxtəlif sahələrində fəaliyyət göstərərək qazandıqları bilik və təcrübəni tətbiq edirlər. Onların şəxsi təcrübəsi, qurduqları dostluqlar və Azərbaycanla bağlı müsbət təəssüratları xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına kömək edir. Beləliklə, təhsil əməkdaşlığı təkcə akademik mübadilə deyil, həm də gələcək tərəfdaşlığın insan kapitalına qoyulan sərmayəsidir.
Azərbaycan ilə Laos arasında müzakirə olunan məsələlər sırasında mina problemi də xüsusi yer tutur. Bu məsələ iki ölkənin fərqli coğrafiyalarda yerləşməsinə baxmayaraq, oxşar humanitar çətinliklərlə üzləşdiyini göstərir. Müharibələrin ağır nəticələri bəzən silahlar susduqdan və döyüşlər başa çatdıqdan sonra da onilliklər ərzində insanların həyatına təhlükə yaratmağa davam edir.
Laos uzun illər əvvəl baş vermiş müharibənin mina və partlamamış hərbi sursatlarla bağlı fəsadlarını hələ də yaşayır. Azərbaycan isə Ermənistanın işğalı dövründə ərazilərində basdırılmış minaların yaratdığı ciddi təhlükə ilə üz-üzədir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd etdiyi kimi, bu problem ölkəmizdə insanların həyatına və sağlamlığına ağır zərbə vurur, azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərini çətinləşdirir.
Bu baxımdan Azərbaycan və Laos arasında təcrübə mübadiləsi, müasir texnologiyaların tətbiqi və mütəxəssislərin hazırlanması istiqamətində əməkdaşlıq mühüm nəticələr verə bilər. Mina təhlükəsi ilə mübarizə yalnız texniki məsələ deyil, həm də insan həyatının qorunması, təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılması və müharibədən zərər çəkmiş insanların gələcəyə inamının bərpası deməkdir.
İki ölkənin bu sahədə əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə etməsi humanitar həmrəyliyin real məzmun daşıdığını göstərir. Qarşılıqlı təcrübədən faydalanmaq, məlumat mübadiləsi aparmaq və yeni texnologiyaları tətbiq etmək insanların həyatının xilas edilməsinə xidmət edə bilər.
Xanım İsmayıl,
YAP fəalı, Hacıqabul rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin elmi işçisi
