Məktəb yalnız bilik və bacarıqların formalaşdırıldığı məkan deyil, həm də şəxsiyyətin, dünyagörüşünün, davranış mədəniyyətinin və vətəndaşlıq mövqeyinin inkişaf etdiyi mühüm sosial institutdur. Təhsil müəssisələrində yaradılan sağlam mənəvi-psixoloji mühit, nizam-intizam və qarşılıqlı hörmət prinsipləri gənc nəslin tərbiyəsində mühüm rol oynayır. Bu baxımdan, dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilalanların geyim tələbləri yalnız xarici görünüş məsələsi deyil, həm də təlim-tərbiyə prosesinin mühüm tərkib hissəsidir.
Məktəbli formasının tətbiqi təhsil müəssisələrində vahid yanaşmanın formalaşdırılmasına, şagirdlər arasında sosial fərqlərin zahiri nümayişinin azaldılmasına və məktəbə mənsubluq hissinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Müəyyən edilmiş geyim qaydalarına riayət olunması şagirdlərdə məsuliyyət, özünənəzarət və kollektiv qaydalara hörmət kimi keyfiyyətlərin inkişafına müsbət təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, vahid geyim yanaşması şagirdlərin diqqətinin zahiri görünüşdən daha çox təhsilə, biliklərin mənimsənilməsinə və şəxsi inkişafa yönəldilməsinə şərait yaradır.
Məktəbdə geyim mədəniyyətinin formalaşdırılması ümumi intizam qaydalarına riayət edilməsi ilə sıx bağlıdır. Uşaqların erkən yaşlardan məsuliyyətli davranışa alışması, ictimai qaydalara hörmət etməsi və kollektiv mühitdə özünü düzgün aparması onların gələcək həyatında da əhəmiyyətli rol oynayır. Bu prosesdə müəllimlərin, məktəb rəhbərliyinin və valideynlərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Geyim qaydalarının mahiyyəti şagirdlərə aydın şəkildə izah edilməli, onların tətbiqində ardıcıllıq və ədalət prinsipləri qorunmalıdır.
Bununla yanaşı, məktəbli formasına münasibətdə uşaqların hüquqları, sağlamlığı, rahatlığı və fərdi ləyaqəti də nəzərə alınmalıdır. Geyim qaydalarına əməl olunması şagirdin şəxsiyyətinin qiymətləndirilməsi üçün yeganə meyar hesab edilməməlidir. Maddi çətinliklər və ailə şəraiti ilə bağlı məsələlərə həssas yanaşılması, şagirdlər arasında ayrı-seçkiliyə və alçaldıcı münasibətə yol verilməməsi sağlam məktəb mühitinin əsas şərtlərindəndir.
Ailə və məktəb arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi də geyim tələblərinin düzgün tətbiqində mühüm əhəmiyyət daşıyır. Valideynlərin məlumatlandırılması, məktəbdaxili qaydaların əvvəlcədən izah edilməsi və yaranan problemlərin qarşılıqlı anlaşma əsasında həll olunması təlim-tərbiyə prosesinin səmərəliliyini artırır. Şagirdlərin qaydaların mahiyyətini dərk etməsi və onlara şüurlu şəkildə əməl etməsi isə tərbiyəvi baxımdan daha davamlı nəticələr verir.
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyim tələbləri qüvvədə olan qanunvericiliyə və müvafiq normativ sənədlərə uyğun həyata keçirilməlidir. Bu zaman təhsil hüququnun qorunması, uşaqların mənafeyinin üstün tutulması və hər bir şagird üçün bərabər münasibətin təmin edilməsi əsas prinsiplər kimi diqqətdə saxlanılmalıdır. Məktəbin əsas məqsədi yalnız vahid görünüş yaratmaq deyil, həm də bilikli, intizamlı, məsuliyyətli və mənəvi dəyərlərə hörmət edən şəxsiyyət yetişdirməkdir.
Beləliklə, məktəbli geyimi təhsil müəssisələrində nizam-intizamın möhkəmləndirilməsi, kollektiv ruhunun formalaşdırılması və tərbiyə mədəniyyətinin inkişafı baxımından əhəmiyyətli vasitələrdən biridir. Bu qaydaların düzgün və ədalətli tətbiqi məktəbdə sağlam mənəvi mühitin yaradılmasına, şagirdlərin məsuliyyət hissinin güclənməsinə və təhsil prosesinin daha səmərəli təşkilinə töhfə verə bilər.
Mansurova Cəmilə,
Bakı Slavyan Universitetinin Tibbi biliklərin əsasları və MM kafedrasının baş müəllimi
