XIII Qlobal Bakı Forumu, həm Azərbaycanın diplomatik mərkəz kimi artan rolunu, həm də Cənubi Qafqazın qlobal geosiyasətdəki yeni yerini anlamaq üçün olduqca kritik bir platformadır. Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi tərəfindən təşkil edilən bu tədbir, sadəcə müzakirə meydanı deyil, həm də regional təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşdırıldığı məkandır.
Ukrayna və Yaxın Şərqdəki münaqişələr fonunda Azərbaycan bu forum vasitəsilə regionun “təhlükəsizlik adası” olduğunu nümayiş etdirir.
Azərbaycan Prezidentinin Forumda çıxışında regional təhlükəsizlik məsələsinə xüsusi diqqət ayrılmışdır: “İndi heç vaxt olmadığı qədər aydındır ki, təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri hər bir ölkənin gündəliyində bir nömrəli prioritet olmalıdır. Forum bir çox məsələləri əhatə edir, lakin əminəm ki, müzakirələr zamanı xüsusi diqqət bölgəmizdəki və dünyadakı mövcud vəziyyətə yönələcək. Zənnimcə, indi heç vaxt olmadığı qədər aydındır ki, təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri hər bir ölkənin gündəliyində bir nömrəli prioritet olmalıdır. Çünki bunlar olmadan qalan bütün məsələlər tamamilə mənasızdır. Öz inkişafı uğrunda illər, onilliklər ərzində səy göstərmiş ölkələr indi ciddi risklərlə üzləşirlər. Təhlükəsizlik əsas amildir və biz səylərimizi məhz bu istiqamətdə birləşdirməliyik. Regional təhlükəsizlik Azərbaycan üçün hər zaman bir nömrəli məsələ olub. İşğal dövründə bizim üçün sülh və suverenliyimizin bərpası hər zaman gündəliyimizin əsas prioriteti olub. Xoşbəxtlikdən, biz artıq sülh şəraitində yaşayırıq, hələlik cəmi yeddi aydır. Bu, bir daha göstərir ki, sülh və ədalət uğrunda güclü siyasi iradə, cəsarət və sadiqlik nümayiş etdirmək kifayətdir ki, məqsədə nail olunsun. Bizə gəldikdə, suverenliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün bərpası illər, təqribən 30 il çəkdi. Bunu BMT Nizamnaməsi, onun 51-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş özünü müdafiə hüququ çərçivəsində həyata keçirdik.”
Forum dünyanın keçmiş dövlət başçılarını və beyin mərkəzlərini bir araya gətirərək, Ermənistanla sülh prosesinin beynəlxalq legitimliyini gücləndirməyə xidmət edir.
Regional təhlükəsizlik artıq yalnız hərbi güclə ölçülmür. XIII Qlobal Bakı Forumu çərçivəsində Orta Dəhliz və yaşıl enerji layihələri strateji təhlükəsizlik elementləri kimi nəzərdən keçirilir.
Azərbaycanın tranzit qovşağına çevrilməsi regionu xarici təhdidlərə qarşı daha dayanıqlı edir. Bu forum həm də Azərbaycanın ekoloji təhlükəsizlik və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədəki liderliyini (məsələn, COP29 hazırlıqlarını) regional təhlükəsizlik gündəminə daxil edir.
Forumda aparılan qeyri-rəsmi müzakirələr regionda yeni bir nizamın qurulmasına yönəlmişdir:
- Köhnə ATƏT Minsk Qrupu formatının tamamilə arxivə göndərilməsi.
- Regional məsələlərin kənar müdaxilə olmadan, “3+3” və ya birbaşa dialog formatında həllinin təşviqi.
XIII Qlobal Bakı Forumu göstərir ki, Azərbaycan artıq yalnız gündəmi izləyən deyil, həm də qlobal və regional gündəmi diktə edən tərəfdir. Forumun nəticələri göstərir ki, Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik artıq silahların səsi ilə deyil, iqtisadi inteqrasiya və enerji diplomatiyası ilə qorunacaq.
Bu forum həm də “yumşaq güc” (soft power) nümayişidir, həmçinin Azərbaycan öz haqlı mövqeyini dünya elitasına birbaşa çatdırmaq imkanı qazanır.
Heydər Rəhimov,
Nizami Bələdiyyəsi sədrinin birinci müavini, Qarabağ veteranı
