Azərbaycan xalqının müasir tarixində Şuşa şəhəri yalnız mədəniyyət paytaxtı deyil, həm də milli iradənin, dövlətçilik qürurunun və tarixi ədalətin bərpasının simvoludur. Məhz bu müqəddəs məkanda Dünya Azərbaycanlılarının V Qurultayının keçirilməsi təsadüfi deyildi. Şuşa Qurultayı Qarabağ Zəfərinin yalnız hərbi-siyasi deyil, eyni zamanda ideoloji və mənəvi müstəvidə təsdiqi kimi tarixə düşdü.
2001-ci ildə keçirilmiş Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı milli birliyin ideoloji əsaslarını formalaşdırmışdı. Həmin mərhələdə əsas məqsəd dünya azərbaycanlılarının tarixi və milli kimlik ətrafında səfərbər olunması idi. Uzun illər işğal faktı ilə üz-üzə qalan Azərbaycan üçün bu birlik milli müqavimətin və haqlı mübarizənin dayağına çevrildi. Şuşa Qurultayı isə bu ideoloji xəttin məntiqi nəticəsi, milli səbrin və siyasi iradənin zəfərlə tamamlanmasının rəmzi oldu.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 2020-ci ildə qazanılmış Qarabağ Zəfəri Azərbaycan dövlətçiliyinin gücünü bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bu Zəfər yalnız döyüş meydanında əldə edilən uğur deyildi; bu, uzun illər aparılan məqsədyönlü siyasətin, diplomatik mübarizənin və milli həmrəyliyin təntənəsi idi. Şuşada keçirilən V Qurultay bu Zəfərin ideoloji müstəvidə möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm tarixi hadisə oldu.
Şuşa Qurultayının əsas mesajlarından biri ondan ibarət idi ki, dünya azərbaycanlıları artıq məğlubiyyət psixologiyasını arxada qoymuş qalib xalqın nümayəndələridir. Bu dəyişiklik diasporun fəaliyyət fəlsəfəsində də yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Əgər əvvəlki dövrlərdə diaspor əsasən həqiqətlərin çatdırılması və işğal faktının tanıdılması ilə məşğul idisə, Zəfərdən sonra onun qarşısında yeni və daha məsuliyyətli vəzifələr formalaşdı.
Prezident İlham Əliyevin Şuşa Qurultayındakı çıxışı Zəfərin ideoloji konturlarını aydın şəkildə müəyyənləşdirdi. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Qarabağ artıq tarixdir, reallıqdır və bu reallıq beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməlidir. Bu çağırış dünya azərbaycanlıları üçün ideoloji fəaliyyət proqramı rolunu oynadı. Diaspor təşkilatları bundan sonra Azərbaycanın qalib statusunu qorumaq və möhkəmləndirmək missiyasını üzərlərinə götürdülər.
Şuşa Qurultayı həm də azərbaycançılıq ideologiyasının yeni mərhələyə keçidini simvolizə etdi. Azərbaycançılıq artıq yalnız milli kimliyin qorunması deyil, eyni zamanda qalib dövlətin dəyərlərinin və baxışlarının qlobal müstəvidə təbliği anlamını daşıyır. Bu ideologiya dünya azərbaycanlılarını birləşdirən əsas ideoloji sütun olaraq qalır və Zəfər kontekstində daha da güclənir.
Qurultayda diqqət çəkən əsas məqamlardan biri gənclərin roluna verilən xüsusi önəm idi. Gənc nəsil Zəfər ideologiyasının daşıyıcısı və davamçısı kimi təqdim olundu. Onların müasir dünyada informasiya texnologiyalarından, sosial platformalardan və beynəlxalq şəbəkələrdən səmərəli istifadə etməsi diaspor fəaliyyətinin effektivliyini artıran əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirildi.
Şuşa Qurultayı eyni zamanda mədəni və mənəvi dirçəlişin ideoloji əsaslarını da möhkəmləndirdi. Şuşanın azad edilməsi milli yaddaşın bərpası, tarixi ədalətin təmin olunması kimi dəyərləndirildi. Bu kontekstdə diasporun vəzifəsi yalnız siyasi deyil, həm də mədəni diplomatiya vasitəsilə Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdırmaqdır.
Nəticə etibarilə, Şuşa Qurultayı Qarabağ Zəfərinin ideoloji təsdiqi olmaqla yanaşı, dünya azərbaycanlılarının gələcək fəaliyyət istiqamətlərini müəyyən edən strateji platforma rolunu oynadı. Bu Qurultay sübut etdi ki, milli birlik real gücə çevrildikdə tarixin axarını dəyişmək mümkündür. Şuşadan verilən mesaj aydındır: Azərbaycan qalib dövlətdir və dünya azərbaycanlıları bu Zəfərin ideoloji keşikçiləridir.
Elman Məmmədov,
Ərazi Partiya təşkilatıının sədr müavini, RTTTYM PHŞ-da Texniki Dəstək bölmə müdiri
