Soyqırım anlayışı bəşər tarixində ən ağır cinayətlərdən biri kimi qəbul edilir. Bu termin, müəyyən etnik, dini və ya milli qrupların tamamilə məhv edilməsinə yönəlmiş sistemli siyasəti ifadə edir. Azərbaycan xalqı da XX əsrdə belə bir faciə ilə üzləşmişdir. Xocalı soyqırımı, yalnız milli yaddaşımızın deyil, həm də beynəlxalq hüququn müzakirə mövzusu olan hadisələrdən biridir. Universitet jurnalı üçün bu məqalədə soyqırım gününün tarixi, hüquqi və mənəvi aspektləri akademik səviyyədə təhlil ediləcəkdir.
1992-ci ilin fevralında baş vermiş Xocalı faciəsi Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Ermənistan silahlı qüvvələrinin hücumu nəticəsində yüzlərlə dinc sakin qətlə yetirildi, minlərlə insan yaralandı və əsir götürüldü. Bu hadisə, beynəlxalq konvensiyalarda təsbit olunmuş soyqırım tərifinə tam uyğun gəlir. Xocalı soyqırımı, yalnız bir şəhərin faciəsi deyil, həm də bütün Azərbaycan xalqının yaddaşına həkk olunmuş milli kədərdir.
Beynəlxalq hüquqa görə, soyqırım insanlığa qarşı cinayətlərin ən ağır formasıdır. BMT-nin 1948-ci il Soyqırım Konvensiyası bu cinayəti qlobal miqyasda tanıyır və onun qarşısının alınmasını dövlətlərin öhdəliyi kimi müəyyənləşdirir. Xocalı hadisələri bu konvensiyanın əsas müddəalarına uyğun olaraq soyqırım aktı kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan alimləri və hüquqşünasları bu istiqamətdə araşdırmalar apararaq beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb etməyə çalışırlar.
Soyqırım günü yalnız tarixi faktların xatırlanması deyil, həm də milli kimliyin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu gün, gənc nəsillərə ədalət, insanlıq və sülh dəyərlərinin aşılanması üçün bir platforma rolunu oynayır. Universitetlərdə keçirilən tədbirlər, mühazirələr və elmi konfranslar soyqırımın dərindən öyrənilməsinə, həmçinin beynəlxalq aləmdə tanıdılmasına xidmət edir.
Soyqırım günü Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşında silinməz iz qoymuş bir faciənin simvoludur. Akademik müstəvidə bu günün araşdırılması, həm milli kimliyin möhkəmlənməsinə, həm də beynəlxalq hüquq müstəvisində ədalətin bərpasına yönəlmişdir. Universitet jurnalı üçün yazılan bu məqalə, gənc nəsillərə tarixi dərsləri çatdırmaqla yanaşı, gələcəkdə belə faciələrin təkrarlanmaması üçün elmi və mənəvi məsuliyyətin vacibliyini vurğulayır.
Səfərzadə Məryəmxanım,
Bakı Slavyan Universitetinin tələbəsi
