Prezident İlham Əliyevin Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin 25 aprel tarixində Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin mahiyyətini, inkişaf dinamikasını və gələcək perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu bəyanat təkcə diplomatik protokol çərçivəsində deyil, həm də dərin siyasi, iqtisadi və geostrateji məzmunu ilə diqqət çəkir. Azərbaycan və Ukrayna arasında əlaqələr uzun illərə söykənən dostluq və qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında qurulub. Bu gün artıq strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. İlk növbədə, dövlət başçılarının müntəzəm görüşləri bu münasibətlərin nə qədər sistemli və davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Son dörd il ərzində yeddi dəfə prezidentlər səviyyəsində görüşlərin keçirilməsi təsadüfi deyil. Bu, iki ölkə arasında siyasi dialoqun intensivliyindən və qarşılıqlı maraqların uzlaşmasından xəbər verir. Xüsusilə qeyd olunmalıdır ki, bu görüşlər yalnız rəsmi tədbirlərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də davam edir. Bu isə onu göstərir ki, Azərbaycan və Ukrayna qlobal platformalarda da bir-birini dəstəkləyən tərəfdaşlardır.
Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinin əsasını təşkil edən mühüm amillərdən biri də hüquqi-siyasi baza ilə bağlıdır. 2008-ci ildə Kiyevdə və 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış strateji tərəfdaşlıq sənədləri iki ölkənin münasibətlərini sistemli şəkildə tənzimləyən fundamental sənədlərdir. Bu sənədlərdə ərazi bütövlüyü, suverenlik və sərhədlərin toxunulmazlığı kimi prinsipial məsələlər öz əksini tapır. Hər iki dövlətin beynəlxalq hüququn bu əsas prinsiplərinə sadiqliyi onların xarici siyasət kursunun mühüm istiqamətlərindən biridir. Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, Azərbaycan və Ukrayna beynəlxalq təşkilatlarda daim bir-birinin mövqelərini dəstəkləyir. Bu qarşılıqlı dəstək yalnız formal xarakter daşımır, həm də real siyasi nəticələr doğurur. Belə yanaşma dövlətlərarası etimadı gücləndirir və münasibətlərin daha da dərinləşməsi üçün möhkəm zəmin yaradır.
İqtisadi əməkdaşlıq isə Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinin digər mühüm istiqamətidir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, ticarət dövriyyəsinin yarım milyard dolları keçməsi bu sahədə əldə olunan uğurların göstəricisidir. Lakin bu, potensialın yalnız bir hissəsidir. Hər iki ölkə iqtisadi imkanlarını daha da genişləndirmək niyyətindədir və bu istiqamətdə konkret addımlar atılır. Energetika sahəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan enerji resursları ilə zəngin ölkə kimi Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Ukrayna isə tranzit imkanları və enerji infrastrukturu ilə bu prosesdə vacib tərəfdaşdır. SOCAR-ın Ukraynada uzun illərdir uğurla fəaliyyət göstərməsi bu əməkdaşlığın real nəticələrindən biridir. Bu fəaliyyət yalnız iqtisadi qazancla məhdudlaşmır, həm də iki ölkə arasında strateji bağları möhkəmləndirir. Eyni zamanda, yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsi, qarşılıqlı sərmayə qoyuluşunun artırılması və enerji sahəsində innovativ təşəbbüslərin reallaşdırılması gələcək əməkdaşlıq üçün geniş perspektivlər açır. Bu baxımdan, energetika sektoru Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinin lokomotivi rolunu oynayır.
Hərbi-texniki əməkdaşlıq da diqqət çəkən istiqamətlərdən biridir. Həm Azərbaycan, həm də Ukrayna hərbi sənaye kompleksini inkişaf etdirən ölkələrdir. Bu sahədə birgə istehsal imkanları, texnologiya mübadiləsi və sənaye əməkdaşlığı üçün geniş potensial mövcuddur. Prezidentlərin bu məsələlərə xüsusi diqqət yetirməsi onu göstərir ki, gələcəkdə bu sahədə konkret layihələrin reallaşdırılması gözlənilir.
Bütün bu faktorlar onu göstərir ki, Azərbaycan-Ukrayna münasibətləri sadəcə ikitərəfli əlaqələr çərçivəsində qalmır, daha geniş geosiyasi kontekstdə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hər iki ölkə regional və beynəlxalq proseslərdə fəal iştirak edir və bu proseslərdə əməkdaşlıq onların mövqelərini daha da gücləndirir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin bəyanatı Azərbaycan və Ukrayna arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf istiqamətlərini dolğun şəkildə əks etdirir. Bu münasibətlər qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlar əsasında qurulub və dinamik şəkildə inkişaf edir. Əminliklə demək olar ki, Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri bu əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçidində mühüm rol oynayacaq və iki ölkə arasında dostluq əlaqələrinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edəcəkdir.
MənzərAğabəyova,
Xəzər rayonu, 156 nömrəli tam orta məktəbin tarix müəllimi
