Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sədrliyi ilə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramına həsr olunmuş müşavirə ölkəmizdə sənaye siyasətinin yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu müşavirə Azərbaycanın təbii sərvətlərindən səmərəli istifadə edilməsi, sənaye potensialının artırılması və iqtisadi inkişafın davamlılığının təmin olunması ilə bağlı prioritet məsələlərin diqqət mərkəzində saxlanıldığını göstərir.
Sentyabrın 22-də keçirilən müşavirədə 2027–2030-cu illəri əhatə edən Dövlət Proqramının əsas istiqamətləri təqdim olunmuşdur. Proqramın məqsədi ölkənin mineral xammal potensialından daha səmərəli istifadə etmək, mövcud istehsal güclərini genişləndirmək və yeni sənaye layihələrinin həyata keçirilməsini təmin etməkdir. Dağ-mədən və metallurgiya sahəsinin inkişafı qeyri-neft sektorunun şaxələndirilməsi, yerli istehsalın gücləndirilməsi və iqtisadiyyatın dayanıqlılığının artırılması baxımından mühüm istiqamət kimi müəyyənləşdirilir.
Müşavirədə diqqət çəkən əsas məsələlərdən biri xammalın yalnız hasil edilməsi ilə kifayətlənməmək, onun ölkə daxilində daha dərindən emal olunması və yüksək əlavə dəyər yaradan məhsulların istehsalına yönəldilməsidir. Bu yanaşma sənaye zəncirinin genişləndirilməsinə, istehsal mərhələlərinin ölkə daxilində inkişaf etdirilməsinə və iqtisadi imkanların artırılmasına xidmət edir. Dəmir filizi, alüminium, mis və qızıl üzrə layihələrin inkişafı proqramın əsas istiqamətləri sırasında yer alır.
Dövlət Proqramında alüminium istehsalının genişləndirilməsi, yeni müəssisələrin yaradılması və mövcud istehsal zəncirinin inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyev alüminium istehsalının 2030-cu ilin sonunadək 100 min tona çatdırılmasının qarşıya qoyulan hədəflərdən biri olduğunu bildirmişdir. Eyni zamanda, “Daşkəsən” dəmir filizi layihəsi çərçivəsində zənginləşdirmə və pelet istehsalı güclərinin, eləcə də metallurgiya üçün nəzərdə tutulan digər istehsal imkanlarının yaradılması planlaşdırılır. Bu layihələr yerli xammalın emalını genişləndirmək məqsədi daşıyır.
Təqdim olunan məlumatlara əsasən, 2027–2030-cu illərdə Dövlət Proqramının icrası üçün ümumilikdə 5,3 milyard manat investisiya nəzərdə tutulur. Proqram üzrə dağ-mədən və metallurgiya sektorunun ümumi daxili məhsula töhfəsinin 700 milyon manatdan 1,8 milyard manata, illik ixrac potensialının isə 1,3 milyard manatdan 3,4 milyard manata çatdırılması hədəflənir. Bu göstəricilər sənaye istehsalının genişləndirilməsi, ixrac imkanlarının artırılması və investisiya fəaliyyətinin gücləndirilməsi ilə bağlı planlaşdırılan nəticələri əks etdirir.
Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı ölkənin regionlarında iqtisadi fəallığın artmasına da şərait yarada bilər. Yeni istehsal müəssisələrinin və emal güclərinin yaradılması nəqliyyat, logistika, təchizat və digər əlaqəli sahələrə tələbatın yüksəlməsinə imkan verir. Müşavirədə regionlarda məşğulluğun artırılması, ixtisaslı kadrlara olan ehtiyacın qarşılanması və təhsil-sənaye əməkdaşlığının gücləndirilməsi ilə bağlı istiqamətlər də diqqətə çatdırılmışdır. Bu baxımdan sənaye layihələrinin insan kapitalının inkişafı ilə əlaqələndirilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Dövlət Proqramında Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında geoloji kəşfiyyatın genişləndirilməsi və yeni resurs imkanlarının araşdırılması da nəzərdə tutulur. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı, resurs potensialı və yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi sənaye fəaliyyətinin gələcək imkanları ilə əlaqələndirilir. Bu istiqamətdə görüləcək işlərin nəticələri geoloji araşdırmalar, iqtisadi qiymətləndirmə və müəyyən olunmuş layihələrin icrası əsasında formalaşacaqdır.
Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilmiş müşavirə və 23 sentyabr 2026-cı il tarixində Dövlət Proqramının təsdiq edilməsi Azərbaycanın dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı üzrə institusional çərçivənin formalaşdırılması baxımından mühüm addımlardır. Proqramın icrasına nəzarət, maliyyələşmənin təmin olunması və tədbirlərin əlaqələndirilməsi üçün müvafiq dövlət qurumlarının vəzifələri müəyyənləşdirilmişdir. Qarşıdakı dövrdə əsas diqqət istehsal güclərinin yaradılmasına, xammalın daha yüksək səviyyədə emalına, ixrac potensialının genişləndirilməsinə və sənayenin rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına yönəldiləcəkdir.
Nəticə olaraq, dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı Azərbaycan iqtisadiyyatında sənaye istehsalının genişləndirilməsi, mineral resurslardan səmərəli istifadə və yeni emal zəncirlərinin formalaşdırılması istiqamətində nəzərdə tutulan tədbirləri özündə birləşdirir. Proqramın 2027–2030-cu illərdə həyata keçirilməsi nəticəsində müəyyənləşdirilən hədəflərə nail olunması üçün dövlət qurumları, dövlət müəssisələri və özəl sektor arasında koordinasiyalı fəaliyyətin əhəmiyyəti artır. Bu istiqamətdə atılan addımlar ölkənin sənaye siyasətinin gələcək inkişaf gündəliyinin əsas hissələrindən birini təşkil edir.
Tünzalə Əliyeva,
YAP Nizami rayon təşkilatının məsləhətçisi
