Prezident İlham Əliyevin Bakı forumundakı çıxışında beynəlxalq hüququn tətbiqi və ikili standartlar məsələsi xüsusi yer tutub. Bu mövzu müasir beynəlxalq münasibətlərin ən mürəkkəb problemlərindən biridir. Hüquqi prinsiplərin müxtəlif dövlətlərə münasibətdə fərqli şəkildə tətbiq olunması beynəlxalq institutlara inamı zəiflədə və siyasi ziddiyyətləri dərinləşdirə bilər.
Azərbaycanın uzun illər davam edən Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı təcrübəsi beynəlxalq qərarların icrası məsələsini ön plana çıxarır. Prezidentin çıxışında BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrin uzun müddət icra edilməməsi bu problemin konkret nümunəsi kimi təqdim olunub. Belə vəziyyət beynəlxalq təşkilatların hüquqi qərarları ilə onların real nəticələri arasındakı fərqi göstərir.
Beynəlxalq hüququn effektivliyi yalnız hüquqi sənədlərin qəbulundan asılı deyil. Qərarların icrası üçün işlək mexanizmlərin mövcudluğu, dövlətlərin öhdəliklərinə münasibəti və beynəlxalq institutların ardıcıl fəaliyyəti də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əks halda hüquqi normalar siyasi bəyanat səviyyəsində qala və münaqişələrin həllinə gözlənilən töhfəni verməyə bilər.
İkili standartların aradan qaldırılması beynəlxalq sistemdə obyektiv meyarların tətbiqini tələb edir. Dövlətlərin davranışına qiymət verilərkən siyasi yaxınlıq və ya geosiyasi maraqlar deyil, konkret hüquqi normalar əsas götürülməlidir. Eyni prinsipin oxşar hallarda ardıcıl tətbiqi beynəlxalq münasibətlərdə ədalət və etimadın möhkəmlənməsinə şərait yarada bilər.
Azərbaycanın bu istiqamətdə səsləndirdiyi mövqe beynəlxalq institutların məsuliyyəti barədə daha geniş müzakirəyə ehtiyac olduğunu göstərir. Qlobal təhlükəsizlik sisteminin səmərəliliyi hüquqi qərarların həyata keçirilməsi imkanlarının gücləndirilməsindən keçir. Bakı forumunda səslənən fikirlər də beynəlxalq hüququn universal xarakterinin qorunmasının vacibliyini bir daha gündəmə gətirir.
Sülhanə Nəsibova,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Bəkir Çobanzadə küçəsi, 345” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
