Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 23 avqust 2026-cı ildə Özbəkistana dövlət səfəri çərçivəsində iki ölkə arasında mühüm sənədlərin imzalanması və mübadiləsi mərasimi keçirilib. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında əbədi dostluq haqqında Müqavilə”ni, həmçinin Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasının Qərarını imzalayıblar. Bu sənədlər Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin uzunmüddətli və strateji xarakterini daha da möhkəmləndirən mühüm siyasi-hüquqi çərçivə formalaşdırır. Xüsusilə “əbədi dostluq” anlayışının dövlətlərarası sənəddə təsbit edilməsi iki ölkə arasında qarşılıqlı etimadın, qardaşlıq münasibətlərinin və gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq iradəsinin yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir.
Səfər zamanı imzalanan və mübadilə edilən sənədlərin əhatə dairəsinin geniş olması Azərbaycan–Özbəkistan tərəfdaşlığının yalnız siyasi münasibətlərlə məhdudlaşmadığını göstərir. Gömrük sahəsində kinologiya üzrə təcrübə mübadiləsi və əməkdaşlıq memorandumu, turizm və mədəniyyət sahələrində sazişlər, həmçinin pensiya təminatı üzrə əməkdaşlıq sənədi əlaqələrin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edir. Xarici işlər nazirlikləri arasında 2027–2028-ci illər üçün əməkdaşlıq proqramının qəbul edilməsi isə siyasi və diplomatik koordinasiyanın davamlı xarakter daşımasına imkan yaradır. Eyni zamanda vətəndaşlara xidmət və sosial innovasiyalar sahəsində əməkdaşlıq proqramı iki ölkənin dövlət idarəçiliyi və ictimai xidmətlər üzrə təcrübələrinin qarşılıqlı öyrənilməsi baxımından yeni imkanlar açır.
Sənədlər paketinin iqtisadi istiqaməti xüsusi diqqət çəkir. Azərbaycan və Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsinin 2030-cu ilədək 1 milyard ABŞ dollarına çatdırılması üzrə Proqramın və investisiyalar və ticarət sahələrində layihələrin həyata keçirilməsinə dair Praktiki Fəaliyyət Planının – Yol Xəritəsinin imzalanması iqtisadi hədəflərin konkret mexanizmlərlə dəstəkləndiyini göstərir. Bu sənədlər qarşılıqlı investisiyaların artırılması, biznes əlaqələrinin genişləndirilməsi və birgə layihələrin reallaşdırılması üçün daha sistemli yanaşmanın formalaşmasına xidmət edə bilər. Bununla yanaşı, Xankəndi–Ürgənc, Naxçıvan–Ürgənc və Laçın–Buxara arasında qardaşlaşma münasibətlərinin qurulmasına dair protokolların imzalanması əməkdaşlığın şəhərlər və yerli icmalar səviyyəsində də genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Beləliklə, dövlətlərarası münasibətlərin institusional çərçivəsi ilə yanaşı, xalqlar arasında birbaşa təmasların inkişafına xidmət edən yeni platformalar da yaradılır.
Ümumilikdə, 23 avqust tarixində imzalanan sənədlər Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin əldə olunmuş yüksək səviyyəsinin hüquqi və praktiki baxımdan daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Sənədlərin siyasi, iqtisadi, humanitar, sosial və şəhərlərarası əməkdaşlıq kimi müxtəlif sahələri əhatə etməsi tərəfdaşlığın kompleks xarakterini nümayiş etdirir. Ən mühüm məqam isə ondan ibarətdir ki, qəbul olunan sənədlər qarşıdakı dövrdə konkret layihələrin və ölçülə bilən nəticələrin reallaşdırılması üçün yol xəritəsi yaradır. “Əbədi dostluq haqqında Müqavilə” ilə siyasi münasibətlərin möhkəm təməli gücləndirilir, iqtisadi proqramlarla qarşıya konkret hədəflər qoyulur, digər saziş və protokollarla isə əməkdaşlığın gündəlik və praktiki sahələri genişləndirilir. Bu baxımdan dövlət səfəri Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinin yeni mərhələsinin hüquqi, siyasi və iqtisadi əsaslarını daha da möhkəmləndirən mühüm hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.
Sünbül Həsənquliyeva,
YAP Xəzər RT-ı gənc fəalı
