Bəzən bir tarix təkcə təqvimdə qeyd olunan gün olmur — o, bir ölkənin gələcəyinə açılan qapıya çevrilir. 19 dekabr 2024-cü il Azərbaycan üçün məhz belə bir tarix oldu. Həmin gün ölkəmiz İnkişaf etməkdə olan Səkkiz Ölkə Təşkilatına (D-8) tamhüquqlu doqquzuncu üzv kimi qəbul edildi və bununla da Azərbaycan qlobal iqtisadi əməkdaşlığın mühüm platformalarından birinə daxil oldu. Bu hadisə müasir Azərbaycan diplomatiyasının strateji yetkinliyini və ölkənin beynəlxalq sistemdə artan rolunu aydın şəkildə ortaya qoydu.
D-8 təşkilatı 1997-ci ildə iqtisadi inkişafı sürətləndirmək, ticarət və investisiya əlaqələrini gücləndirmək məqsədilə yaradılmış beynəlxalq qurumdur. Banqladeş, Misir, İndoneziya, İran, Malayziya, Nigeriya, Pakistan və Türkiyəni birləşdirən bu platforma yüz milyonlarla əhalini və böyük iqtisadi potensialı əhatə edən geniş bir məkanı təmsil edir. Təşkilatın əsas ideyası sadə, lakin dərin məzmunludur: inkişaf etməkdə olan ölkələr birlikdə hərəkət etdikdə qlobal iqtisadiyyatda daha güclü mövqeyə sahib ola bilərlər.
Azərbaycanın bu struktura qoşulması ölkənin son illərdə keçdiyi iqtisadi və siyasi yolun məntiqi nəticəsidir. Enerji resurslarına əsaslanan modeldən çıxaraq nəqliyyat-logistika, sənaye, aqrar sektor və rəqəmsal iqtisadiyyat istiqamətində həyata keçirilən islahatlar Azərbaycanı artıq regional çərçivələrdən kənara çıxarmışdır. D-8 üzvlüyü bu inkişafın coğrafiyasını daha da genişləndirir və ölkəni Asiya, Afrika və Yaxın Şərqin dinamik bazarları ilə birbaşa bağlayır.
Bu üzvlük Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün konkret imkanlar yaradır. Yeni bazarlara çıxış, qarşılıqlı investisiya layihələri, birgə istehsal və ticarət mexanizmləri milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə xidmət edir. Xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsulları, energetika, sənaye və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlıq potensialı Azərbaycan üçün əlavə dəyər mənbəyinə çevrilə bilər. Beləliklə, ölkə yalnız xammal ixrac edən tərəf kimi deyil, dəyər yaradan və regional iqtisadi əlaqələri formalaşdıran aktor kimi mövqeyini möhkəmləndirir.
19 dekabr 2024-cü ildə Azərbaycanın D-8-ə tamhüquqlu üzv kimi qəbul edilməsi həm də ölkəyə bu təşkilatın qərar qəbuletmə mexanizmlərində söz sahibi olmaq imkanı verdi. Bu status Azərbaycanı artıq müşahidəçi və ya tərəfdaş deyil, proseslərin içində olan, təşəbbüs irəli sürə bilən və regional iqtisadi gündəliyin formalaşmasında iştirak edən bir dövlətə çevirir. Bu isə milli maraqların daha geniş miqyasda qorunması və təşviqi üçün mühüm üstünlükdür.
D-8 yalnız iqtisadi əməkdaşlıq platforması deyil, həm də siyasi və mədəni dialoq məkanıdır. Müxtəlif coğrafiyalardan gələn təcrübələr, inkişaf modelləri və yanaşmalar Azərbaycan üçün yeni ideya axını yaradır. Bu qarşılıqlı mübadilə ölkənin institusional inkişafına, insan kapitalının güclənməsinə və uzunmüddətli dayanıqlı inkişafa töhfə verir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanın D-8 təşkilatına üzvlüyü müasir tariximizin strateji mərhələlərindən biridir. Bu addım ölkənin qlobal iqtisadi sistemdə yerini daha da möhkəmləndirir, yeni tərəfdaşlıqlar üçün geniş üfüqlər açır və Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini keyfiyyətcə yeni səviyyəyə daşıyır.
Bu gün Azərbaycan D-8 ailəsində təkcə bir üzv deyil — o, qlobal iqtisadi məkanla öz gələcəyini daha inamlı və daha geniş bir xəritədə quran bir dövlətdir. Bu üzvlük, əslində, Azərbaycanın dünyaya ünvanladığı sakit, lakin qətiyyətli bir mesajdır: biz artıq qlobal proseslərin kənarında deyil, mərkəzində yer almağa hazırıq.
Nərmin Muradzadə,
Bakı Slavyan Universiteti Sosial Elmlər və Regionşünaslıq Fakültəsi Aj-401
