“Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov arasında Bakıda keçirilən görüş və səfər zamanı verilən bəyanatlar iki ölkə arasındakı münasibətlərin artıq ənənəvi diplomatik əməkdaşlıq çərçivəsindən çıxaraq strateji və geoiqtisadi tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini nümayiş etdirir”.
Bunu Yeni Azərbaycan Partiyası Nizami rayon təşkilatının sədri Ramil Vəlibəyov deyib.
Ramil Vəlibəyov bildirib ki, Azərbaycan və Türkmənistan münasibətləri yalnız tarixi, etnik və mədəni yaxınlıq üzərində deyil, həm də enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-logistika dəhlizləri, regional inteqrasiya və Mərkəzi Asiya-Qafqaz əməkdaşlığı kimi strateji istiqamətlər üzərində formalaşıb: “Səfərin ən mühüm geosiyasi nəticələrindən biri Türkmənistanın Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurası çərçivəsində fəaliyyətinə verdiyi dəstəkdir. Prezident İlham Əliyev bunu “tarixi hadisə” kimi qiymətləndirir. Təsadüf deyil ki, bu dəstəyin arxasında ciddi geosiyasi səbəblər dayanır. Məhz, son illərdə formalaşan yeni geosiyasi reallıqda Azərbaycan Qafqazın enerji və logistika mərkəzinə çevrilib, Türkmənistan Mərkəzi Asiyanın enerji potensialının əsas daşıyıcılarından biridir və hər iki ölkə Şərq-Qərb ticarət marşrutunun əsas iştirakçılarıdır. Bu baxımdan Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə inteqrasiyası yalnız siyasi deyil, iqtisadi zərurətdir.
Eyni zamanda, səfər çərçivəsində aparılan müzakirələr zamanı ən çox diqqət çəkən hissələrdən biri nəqliyyat-logistika əməkdaşlığı ilə bağlıdır. Prezident İlham Əliyev vurğulayır ki, siyasi əməkdaşlıq olmasaydı, coğrafiya təkbaşına bu layihələri həyata keçirməyə imkan verməzdi. Əlbəttə ki, bu fikir müasir beynəlxalq münasibətlərdə vacib tezisi təsdiqləyir. Coğrafiya imkan yaradır, siyasət isə həmin imkanları reallığa çevirir. Hazırda Azərbaycan və Türkmənistan Xəzər dənizi üzərindən yükdaşımaları artırır, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunu inkişaf etdirir və Avropa-Qafqaz-Mərkəzi Asiya ticarət zəncirinin formalaşmasında iştirak edir. Ekspertlər hesab edirlər ki, yaxın onillikdə Orta Dəhliz Avrasiya məkanının ən mühüm iqtisadi arteriyalarından birinə çevrilə bilər.
Eləcə də qeyd olunmalıdır ki, həm Azərbaycan, həm də Türkmənistan zəngin enerji ehtiyatlarına malik dövlətlərdir və bu sahədə əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədirlər. Bu əməkdaşlığın mümkün istiqamətlərindən biri təbii qaz ixracıdır. Türkmənistan dünyanın ən böyük qaz ehtiyatlarından birinə sahibdir. Azərbaycan isə Avropaya çıxışı təmin edən enerji infrastrukturu formalaşdırıb. Bununla yanaşı, iki ölkənin əməkdaşlığı Xəzər regionunda yeni enerji layihələrinin reallaşmasına şərait yarada bilər. Həm Azərbaycan, həm də Türkmənistan bərpa olunan enerji potensialını inkişaf etdirmək istiqamətində addımlar atır. Bu sahədə əməkdaşlıq gələcəkdə enerji təhlükəsizliyinin yeni modelini formalaşdıra bilər”.
“Müasir geosiyasi şəraitdə Türk Dövlətləri arasında inteqrasiya sürətlənir. Bu mənada Azərbaycan və Türkmənistan ortaq tarixi köklərə, dil və mədəni yaxınlığa, iqtisadi maraqlara və geostrateji mövqeyə malikdirlər” – deyən Ramil Vəlibəyov əlavə edib ki, iki ölkə arasında formalaşan tərəfdaşlıq Türk dünyasının institusional inkişafına da ciddi təsir göstərir: “Bunun bariz nümunələrindən biri də Qarabağın bərpasında Türkmənistan faktorudur. Prezident İlham Əliyevin xüsusi vurğuladığı məqamlardan biri də məhz Türkmənistanın Qarabağın bərpasına verdiyi dəstəkdir. Füzuli şəhərində məscid tikintisinin Türkmənistanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilməsi sadəcə humanitar layihə deyil, siyasi və mənəvi həmrəyliyin göstəricisidir. Bu isə üç mühüm mesaj verir. Birincisi, Türkmənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü faktiki olaraq dəstəkləyir. İkincisi, Türk dünyasının birgə fəaliyyət modeli güclənir və üçüncüsü Qarabağın beynəlxalq bərpa prosesində yeni tərəfdaşlar meydana çıxır. Bu addım həm də göstərir ki, post-münaqişə dövründə Qarabağ artıq regional əməkdaşlıq platformasına çevrilir”.
Ramil Vəlibəyov diqqətə çatdırıb ki, son Azərbaycan-Türkmənistan prezidentlərinin görüşü sadəcə diplomatik protokol xarakterli səfər deyil. Bu görüş Qarabağın bərpası prosesinə yeni töhfələr verir, Türk dünyasında inteqrasiyanı gücləndirir, Orta Dəhlizin inkişafına təkan verir, enerji və logistika əməkdaşlığını genişləndirir və Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə strateji əlaqələrini dərinləşdirir: “Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan və Türkmənistan münasibətləri artıq ikitərəfli əlaqələr çərçivəsini aşaraq Avrasiya məkanında yeni geoiqtisadi və geosiyasi əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına xidmət edir. Bu modelin əsas sütunları isə qarşılıqlı etimad, ortaq tarixi irs, nəqliyyat bağlantıları və enerji tərəfdaşlığıdır”.
