31 Mart Azərbaycan tarixində ən faciəli və unudulmaz günlərdən biri kimi yadda qalmışdır. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında erməni silahlı dəstələri və bolşevik qüvvələri tərəfindən azərbaycanlı əhaliyə qarşı genişmiqyaslı qırğınlar törədilmiş, minlərlə günahsız insan amansızcasına qətlə yetirilmişdir. Ermənilər törətdikləri bu soyqırım nəticəsində minlərlə Azərbaycanlını etnik və dini mənsubiyyətinə görə qətlə yetirmiş, işgəncələrə məruz qoymuşdur. Bakı şəhərində başlanılan erməni vəhşilikləri tez zamanda Azərbaycanın bütün ərazisinə yayılır, erməni-daşnak və bolşevik dəstələri azərbaycanlı əhalini kütləvi qırğınlara, soyqırıma məruz qoydular. Ermənilər meyitləri dənizə və quyulara atırdılar ki, cinayətin izlərini itirsinlər. Azərbaycan torpaqlarında tarixən köçürülərək məskunlaşdırılan ermənilər ilk vaxtdan başlayaraq,Qafqazda xalqlar arasında nifaq hisslərinin, seperatizmin, əsasını qoymuşlar. Soydaşlarımıza qarşı deportasiya, genosid siyasəti, vandalizm kimi bəşəriyyətin taleyinə ləkə olan ermənilik həm də minilliklərlə xalqımızın zəkasının yaradıcı məhsulu olan mənəvi mədəniyyətimizi məhv etmək yolu tutmuşdur. Xalqımızın minilliklər boyu adət-ənənələri, zəngin folklor nümunələrinin bəşəriyyətə verdiyi tövhələrin erməni vandalizminə məruz qalması bəşəri cinayətdir. Erməni vandalizmi həm də bəşəriyyətin və insanlığın məhvinə yönəlmişdir.
Sovet hakimiyyəti dövründə mart soyqırımını xalqın yaddaşından silməyə çalışsalar da bu, mümkün olmadı. Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra uzun illər gizli saxlanılan, üzərinə qadağa qoyulmuş həqiqətlər üzə cıxarıldı: İlk belə addım Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında 1998-ci il 26 mart tarixli Fərmanı ilə atıldı. Soyqırımı aktlarına siyasi-hüquqi qiymət verilməsi bu sahədə aparılan tədqiqatlara və həqiqətlərin üzə çıxarılmasına imkan yaratdı. Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bütün soyqırımı “31 mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” elan edildi. Bu fərmandan ötən illər ərzində aparılmış araşdırmalar sayəsində bir çox yeni faktlar və sənədlər toplanıb, Quba şəhərində kütləvi məzarlıq aşkarlanıb. Üzə çıxmış tarixi faktlar 1918-ci ilin mart-aprel aylarında və sonrakı dövrlərdə erməni millətçilərinin həyata keçirdikləri qanlı aksiyaların coğrafiyasının daha geniş və faciə qurbanlarının sayının qat-qat çox olduğunu sübuta yetirir.
Prezident İlham Əliyevin 2018-ci il yanvarın 28-də imzaladığı Sərəncamdan sonra isə 1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımının 100 illiyi təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın bir çox guşələrində yaşayan həmvətənlərimiz, diaspor təşkilatları, xaricdəki səfirliklərimiz tərəfindən geniş qeyd olunmağa başlanmış və bu istiqamətdə mühüm işlər görülmüşdü.
Əsrlər boyu erməni vandallarının türk-müsəlman əhalisinə qarşı həyata keçirdiyi soyqırımı siyasəti cavabsız qalmadı. Haqqı tapdanılan, qətlə yetirilən, işgəncə görən dinc azərbaycanlıların qisası alındı. 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan xalqı və ordusu Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin ətrafında sıx birləşərək, xain düşmənin cavabını müharibə qaydalarına uyğun şəkildə döyüş meydanında verdi.
Gündüz Alıkişiyev,
YAP Tərtər rayon təşkilatının məsləhətçisi
