Müharibənin başa çatması hər zaman davamlı sülhün avtomatik yaranması demək deyil. Münaqişədən sonrakı mərhələdə dövlətlərin siyasi seçimləri, qarşılıqlı münasibətləri və gələcək əməkdaşlıq imkanları xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda müharibədən sonra sülh təklifinə üstünlük verilməsi barədə fikirləri bu məsələnin siyasi mahiyyətini göstərir.
Azərbaycanın Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı təcrübəsi hərbi nəticələrdən sonra siyasi gündəliyin necə formalaşdırılması məsələsini önə çıxarır. Prezidentin çıxışında qisasın davamlı müharibəyə çevrilməməsi barədə vurğulanan mövqe münaqişənin sonsuz qarşıdurma formasında saxlanılmasının təhlükələrinə diqqət çəkir. Bu yanaşma sülhün yalnız istək deyil, həm də strateji qərar olduğunu göstərir.
Davamlı sülh üçün ilk növbədə tərəflərin bir-birinin suverenliyinə və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinə hörmət etməsi vacibdir. Hüquqi öhdəliklərin yerinə yetirilməsi, təhlükəsizlik məsələlərinin aydınlaşdırılması və qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması münaqişənin yenidən alovlanması riskini azalda bilər. Bu prosesdə siyasi iradə ilə yanaşı, işlək nəzarət və kommunikasiya mexanizmləri də əhəmiyyətlidir.
Sülhün iqtisadi ölçüsü də az əhəmiyyət daşımır. Ticarət, nəqliyyat, enerji və humanitar əlaqələrin genişlənməsi region dövlətlərinə qarşılıqlı fayda verə bilər. Lakin iqtisadi əməkdaşlığın uzunmüddətli olması üçün təhlükəsizlik və hüquqi müəyyənlik təmin edilməlidir.
Nəticə etibarilə, sülh müharibənin sadəcə dayandırılması deyil, yeni münasibətlər sisteminin yaradılmasıdır. Azərbaycanın münaqişədən sonrakı mərhələdə irəli sürdüyü təşəbbüslər bu baxımdan regional siyasətin mühüm mövzularındandır. Onların nəticəsi tərəflərin öhdəliklərinə əməl etməsi və sülhü siyasi bəyanatlardan real əməkdaşlığa çevirməsi ilə müəyyən olunacaq.
Könül Bəkirova,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Heydər Əliyev prospekti, 92a” ərazi partiya təşkilatının sədri
