Münaqişədən sonrakı mərhələdə dövlətlərin qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən biri təhlükəsizliyin təmin edilməsi ilə yanaşı, dağıdılmış infrastrukturun bərpası və əhalinin normal həyata qayıdışı üçün şərait yaratmaqdır. Prezident İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet ilə görüşündə Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində aparılan genişmiqyaslı bərpa işləri və “Böyük Qayıdış” Proqramı barədə məlumat verməsi bu istiqamətin dövlət siyasətində tutduğu mühüm yeri göstərir. Bu proqram təkcə yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması deyil, həm də iqtisadi və sosial həyatın bərpasını nəzərdə tutan genişmiqyaslı inkişaf prosesidir.
Azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı yaşayış mühitinin formalaşdırılması üçün ilk növbədə təhlükəsizlik, nəqliyyat və kommunal infrastruktur təmin edilməlidir. Yolların, elektrik və su təchizatı sistemlərinin, məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin və digər sosial obyektlərin yaradılması insanların doğma yurdlarına qayıdışını asanlaşdıran əsas amillərdir. Bununla yanaşı, mina təhlükəsinin mövcudluğu bərpa işlərinin planlaşdırılmasını çətinləşdirir və əlavə resurslar tələb edir. Prezident İlham Əliyevin mina problemini beynəlxalq görüşdə xüsusi vurğulaması təhlükəsiz qayıdışın Azərbaycanın qarşısında duran mühüm vəzifələrdən biri olduğunu göstərir.
“Böyük Qayıdış” Proqramının uğuru yalnız yaşayış evlərinin tikintisi ilə ölçülə bilməz. Ərazilərdə iqtisadi fəallığın artırılması, yeni iş yerlərinin yaradılması, sahibkarlığın təşviqi və kənd təsərrüfatının bərpası insanların uzunmüddətli məskunlaşması üçün vacibdir. Müasir infrastrukturun qurulması həmin ərazilərin ölkənin ümumi iqtisadi məkanına inteqrasiyasını sürətləndirə bilər. Rəqəmsal bağlantıların, nəqliyyat şəbəkələrinin və enerji təminatının inkişafı isə yeni iqtisadi təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə şərait yaradır.
Prezident İlham Əliyevin Kamboca ilə görüşündə postmünaqişə bərpası məsələsinə toxunması Azərbaycanın bu təcrübəni beynəlxalq dialoqun bir hissəsi kimi təqdim etdiyini göstərir. Müxtəlif ölkələrlə humanitar təhlükəsizlik, minatəmizləmə və bərpa sahələrində təcrübə mübadiləsi aparılması faydalı ola bilər. Kambocanın mina problemi ilə bağlı təcrübəsi xüsusilə risklərin azaldılması və əhalinin maarifləndirilməsi sahəsində müzakirələr üçün ortaq mövzu yaradır. Belə əməkdaşlıq Azərbaycanın bərpa prosesində üzləşdiyi çətinliklərin beynəlxalq səviyyədə daha geniş anlaşılmasına da kömək edə bilər.
Nəticə etibarilə, “Böyük Qayıdış” Proqramı Azərbaycanın postmünaqişə inkişaf strategiyasının sosial, iqtisadi və humanitar istiqamətlərini birləşdirir. Prezident İlham Əliyevin bu proses barədə verdiyi məlumat ölkənin azad edilmiş ərazilərdə həyatın bərpasına və insanların təhlükəsiz qayıdışına verdiyi əhəmiyyəti əks etdirir. Proqramın davamlı uğuru təhlükəsizlik tədbirlərinin, infrastruktur investisiyalarının və iqtisadi inkişaf təşəbbüslərinin əlaqələndirilmiş şəkildə həyata keçirilməsindən asılıdır. Bu yanaşma münaqişədən sonrakı mərhələnin yalnız keçmişin nəticələrinin aradan qaldırılması deyil, həm də yeni inkişaf imkanlarının yaradılması mərhələsi olduğunu göstərir.
Firuzə Əmirova,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
