Azərbaycanın müstəqillik tarixində siyasi mədəniyyətin formalaşması dövlət quruculuğunun mühüm istiqamətlərindən biri olmuşdur. Siyasi mədəniyyət yalnız müxtəlif partiyaların mövcudluğu deyil, siyasi mübarizənin hansı qaydalar çərçivəsində aparılması, hakimiyyətin legitimliyinin qəbul edilməsi və dövlət maraqlarının siyasi rəqabətdən üstün tutulması ilə ölçülür. 1993-cü il 3 oktyabr hadisəsi bu baxımdan xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində siyasi legitimlik və dövlətçilik məsələləri bir-birindən ayrılmaz anlayışlar kimi çıxış edirdi. 1993-cü ilin prezident seçkilərinə hazırlıq dövründə onun müxtəlif sosial təbəqələrlə görüşməsi siyasi proqramın cəmiyyətə təqdim edilməsinin mühüm vasitələrindən biri idi. Bu görüşlərdə ölkənin təhlükəsizlik problemləri, iqtisadi vəziyyəti, təhsil və gənclər siyasəti, milli birlik və dövlət idarəçiliyi kimi məsələlər müzakirə olunurdu.
1993-cü il həm də Yeni Azərbaycan Partiyasının siyasi fəaliyyətinin ilk dövrünün mühüm mərhələsi idi. Partiyanın 1992-ci ildə yaradılması və sonrakı siyasi proseslərdə iştirakı Azərbaycanın çoxpartiyalı siyasi sisteminin formalaşması kontekstində araşdırılır. Burada əsas məsələ siyasi partiyaların dövlət hakimiyyəti uğrunda mübarizəsinin hansı hüquqi və siyasi çərçivədə aparılmasıdır. 3 oktyabr seçkisi isə siyasi hakimiyyətin seçki mexanizmi vasitəsilə müəyyənləşdirilməsinin mühüm nümunələrindən biri oldu.
Sonrakı dövrdə siyasi sistemin hüquqi əsasları Konstitusiyada və digər qanunvericilik aktlarında daha sistemli şəkildə ifadə edildi. Siyasi iştirak, seçki hüququ, fikir və söz azadlığı, birləşmək hüququ kimi məsələlər hüquqi çərçivəyə salındı. Beləliklə, 1993-cü ildə siyasi böhran şəraitində başlayan proseslər sonrakı mərhələdə institusional siyasi sistemin formalaşmasına doğru inkişaf etdi.
Bu baxımdan 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan siyasi mədəniyyətinin inkişaf tarixində ayrıca yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə siyasi hakimiyyətin legitimliyi məsələsi yeni mərhələyə keçdi, siyasi mübarizənin institusional çərçivələrinin möhkəmləndirilməsi üçün imkanlar genişləndi. Azərbaycan siyasi tarixinin sonrakı inkişafını təhlil edərkən bu tarixi dönüşü siyasi mədəniyyətin formalaşması ilə əlaqəli şəkildə araşdırmaq mühüm metodoloji əhəmiyyət daşıyır.
Nüşabə Məmmədova,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
