Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə iştirakı və burada səsləndirdiyi fikirlər ölkəmizin qarşıdakı dövr üçün iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərini bir daha nümayiş etdirib. Sentyabrın 26-da Bakıda keçirilən tədbirdə dövlətimizin başçısı moderator Adebayo Oqunlesinin suallarını cavablandıraraq Azərbaycanın iqtisadi potensialı, investisiya mühiti, enerji siyasəti, nəqliyyat-logistika imkanları, rəqəmsal transformasiya və regional əməkdaşlıq perspektivləri barədə geniş fikirlərini bildirib.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı dayanıqlı iqtisadi və maliyyə bazasının gələcək inkişaf üçün möhkəm təməl yaratmasıdır. Dövlət başçısının sözlərinə görə, son 20 il ərzində Azərbaycana 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb olunub və bunun təxminən yarısı birbaşa xarici investisiyaların payına düşür. Bu göstərici ölkənin beynəlxalq investorlar üçün formalaşdırdığı etibarlı tərəfdaşlıq mühitinin mühüm göstəricilərindən biri kimi təqdim edilib.
Prezident qarşıdakı illərdə iqtisadi artımın daha da dayanıqlı olması üçün qeyri-neft sektorunda mövcud potensialdan geniş istifadə edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Bu yanaşma Azərbaycanın iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinin davam etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının Forum iştirakçılarına müraciətində də qeyd etdiyi kimi, 2025-ci ildə qeyri-neft sektorunun ÜDM-də payı 72 faizə çatıb, 2020-ci ildən etibarən qeyri-neft sektorunda real ÜDM artımı orta hesabla illik 5 faiz təşkil edib, qeyri-neft sənayesi 1,5 dəfə, qeyri-neft ixracı isə təxminən iki dəfə artıb.
Çıxışda Azərbaycanın enerji sektorunun gələcək inkişafı xüsusi yer tutub. Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, neft və qaz sektoru qarşıdakı dövrdə də ölkə iqtisadiyyatında mühüm rol oynayacaq. Eyni zamanda, əldə olunan enerji gəlirlərinin iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafına və şaxələndirməyə yönəldilməsi nəzərdə tutulur. Dövlət başçısı “Exxon” şirkəti ilə qeyri-ənənəvi neft və qaz yataqlarının işlənilməsi istiqamətində əməkdaşlığın, həmçinin “Total” şirkəti ilə “Abşeron” yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsinə dair müqavilənin əhəmiyyətindən danışıb. Onun sözlərinə görə, “Abşeron” yatağının ikinci mərhələsinin həyata keçirilməsi qaz hasilatını üç-dörd il ərzində əlavə 5 milyard kubmetr artıra bilər.
Bununla yanaşı, Azərbaycanın enerji strategiyasında bərpaolunan enerji mənbələri getdikcə daha mühüm yer tutur. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın, xüsusilə Xəzər dənizinin ölkəyə aid sektorunda böyük bərpaolunan enerji potensialına malik olduğunu bildirib. Xəzərin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq enerji potensialının olduğu qeyd edilib. Dövlət başçısı qarşıdakı beş il ərzində Azərbaycanın müxtəlif ərazilərində bərpaolunan enerji mənbələrinin daha geniş tətbiqinin nəzərdə tutulduğunu diqqətə çatdırıb.
Bu yanaşma Azərbaycanın enerji siyasətində mühüm transformasiyanın baş verdiyini göstərir. Ənənəvi enerji resurslarının ölkə iqtisadiyyatındakı rolunun qorunması ilə yanaşı, yaşıl enerjinin istehsalı və ixracı üçün yeni imkanların yaradılması qarşıdakı dövrün prioritetlərindən biri kimi müəyyənləşdirilir. Azərbaycan artıq yalnız ənənəvi enerji resurslarının ixracatçısı deyil, həm də gələcəkdə bərpaolunan enerjinin regional və beynəlxalq bazarlara çıxarılmasında mühüm iştirakçı olmağa çalışır. Forum iştirakçılarına ünvanlanan müraciətdə də yaşıl enerji dəhlizlərinin inkişafının Azərbaycan, Cənubi Qafqaz, Mərkəzi Asiya və Avropa arasında əlaqəliliyin möhkəmlənməsinə xidmət edəcəyi vurğulanıb.
Prezident İlham Əliyev nəqliyyat infrastrukturu ilə yanaşı, rəqəmsal infrastrukturun və gömrük inzibatçılığının inkişafının da vacibliyini vurğulayıb. Müasir dövrdə yalnız fiziki yolların və limanların mövcudluğu kifayət etmir. Yüklərin daha sürətli idarə olunması, rəqəmsal həllərin tətbiqi və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının rəqabət qabiliyyətinə birbaşa təsir edən amillərdir. Bu baxımdan Azərbaycan öz tranzit imkanlarını yeni texnologiyalarla birləşdirməyə xüsusi əhəmiyyət verir.
Çıxışın mühüm istiqamətlərindən biri də elektrik enerjisinin ötürülməsi ilə bağlı layihələr olub. Prezident Azərbaycanın Mərkəzi Asiya və Avropa arasında enerji bağlantılarının yaradılmasında rolunun genişlənməsinə diqqət çəkib. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında Xəzər dənizinin dibi ilə sualtı elektrik kabelinin çəkilməsi istiqamətində əldə olunmuş razılaşmalar bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Digər tərəfdən, Azərbaycan-Gürcüstan-Rumıniya istiqamətində Qara dəniz sualtı elektrik kabelinin yaradılması layihəsi də Avropa enerji bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirməyə yönəlib.
Dövlət başçısının çıxışında insan kapitalının inkişafına dair maraqlı məqamlar da səsləndirilib. Prezident neft-qaz sektorunda əməkdaşlığın ilk illərində xarici mütəxəssislərin üstünlük təşkil etdiyini, sonrakı mərhələdə isə Azərbaycan vətəndaşlarının bu sahədə peşəkar bacarıqlar əldə edərək qlobal şirkətlərdə müxtəlif vəzifələrdə çalışmağa başladığını qeyd edib. Bu təcrübə investisiyaların yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də ölkənin peşəkar kadr potensialının formalaşması ilə nəticələnə biləcəyini göstərir.
Prezident İlham Əliyevin Forum çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf modelinin əsas istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu modeldə ənənəvi enerji sektorunun inkişafının davam etdirilməsi ilə yanaşı, bərpaolunan enerji, nəqliyyat və logistika, rəqəmsal texnologiyalar, kənd təsərrüfatı, emal sənayesi, turizm və digər qeyri-neft sahələrinin inkişafı nəzərdə tutulur. Eyni zamanda Azərbaycan özünün coğrafi mövqeyindən və formalaşdırdığı infrastruktur imkanlarından istifadə etməklə regional bağlantıların inkişafında daha fəal rol oynamağa çalışır.
Ümumilikdə, II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbir Azərbaycanın iqtisadi strategiyasının yalnız milli deyil, regional və qlobal kontekstdə də təqdim edilməsi baxımından diqqət çəkir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında investisiya, enerji, nəqliyyat, rəqəmsallaşma, insan kapitalı və regional əməkdaşlıq bir-biri ilə əlaqəli istiqamətlər kimi təqdim olunub. Bu yanaşma Azərbaycanın iqtisadi inkişafında yeni mərhələnin əsas xüsusiyyətlərini əks etdirir.
Forumda səsləndirilən fikirlərdən görünür ki, Azərbaycan qarşıdakı illərdə iqtisadi artımın dayanıqlılığını gücləndirməyi, qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirməyi, yeni investisiyaların cəlb edilməsini, enerji və nəqliyyat layihələrində regional rolunu genişləndirməyi qarşıya məqsəd qoyur. Bu istiqamətdə beynəlxalq investorlarla uzunmüddətli və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıqların qurulması mühüm amil kimi qiymətləndirilir.
Beləliklə, II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Azərbaycanın investisiya imkanlarının beynəlxalq biznes ictimaiyyətinə təqdim edilməsi ilə yanaşı, ölkənin gələcək iqtisadi inkişaf baxışlarının müzakirəsi üçün də mühüm platformaya çevrilib. Prezident İlham Əliyevin tədbirdəki çıxışı isə Azərbaycanın sabitlik, investisiya, enerji, nəqliyyat-logistika və iqtisadi şaxələndirmə istiqamətlərində qarşıya qoyduğu prioritetləri əhatəli şəkildə nümayiş etdirib.
Eldar Əsədov,
YAP Tərtər rayon təşkilatının sədri
