Tarix boyu eyni köklərdən güc alan türk xalqları bu gün ortaq keçmişlərini müasir əməkdaşlığın möhkəm təməlinə çevirirlər. Ortaq dil, mədəniyyət, mənəvi dəyərlər və dövlətçilik ənənələri bizi birləşdirən görünməz, lakin sarsılmaz bağlardır. Bu tarixi bağların müasir siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq müstəvisində ən mühüm ifadələrindən biri Türk Dövlətləri Təşkilatıdır.
Bu gün TDT yalnız keçmişin mirasını qoruyan deyil, həm də gələcəyin təhlükəsizliyinə, inkişafına və tərəqqisinə yönəlmiş bir əməkdaşlıq platformasıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında da türk dövlətlərinin birliyinin gücləndirilməsi, təhlükəsizliyin təmin olunması və TDT-nin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi əsas istiqamətlər kimi önə çəkilir.
Türk dünyası yalnız ortaq dilin, tarixin və mədəniyyətin birləşdirdiyi coğrafiya deyil. O, əsrlər boyu formalaşmış mənəvi bağların, dövlətçilik ənənələrinin və həmrəyliyin yaratdığı böyük bir ailədir. Bu gün həmin tarixi yaxınlıq siyasi, iqtisadi, humanitar və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın mühüm təməlinə çevrilir. Türk Dövlətləri Təşkilatı bu birliyin müasir dünyadakı mühüm ifadəsidir.
Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşdəki çıxışı təşkilatın qarşısında duran vəzifələri və inkişaf perspektivlərini əhatə edir. Çıxışda TDT-nin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi, dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi və təhlükəsizlik sahəsində koordinasiyanın artırılması xüsusi vurğulanır.
2009-cu ildə Naxçıvanda keçirilmiş tarixi Zirvə görüşündən sonra TDT mühüm inkişaf yolu keçmişdir. Bu gün təşkilat çərçivəsində siyasi məsələlərlə yanaşı, enerji, nəqliyyat, ticarət, mədəniyyət və humanitar əməkdaşlıq da müzakirə olunur. Beləliklə, TDT üzv dövlətlərin potensialını bir araya gətirən mühüm əməkdaşlıq platformasına çevrilir.
Azərbaycanın bu prosesdə xüsusi rolu vardır. Ölkəmizin Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşməsi onu mühüm enerji və nəqliyyat layihələrinin iştirakçısına çevirir. Azərbaycanın enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılması və Mərkəzi Asiya ölkələrinin enerji ehtiyatlarının Xəzər üzərindən tranziti ölkəmizin regional əhəmiyyətini artırır. Bu baxımdan enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyi bir-biri ilə sıx bağlıdır.
Müasir dünyada təhlükəsizlik yalnız hərbi təhdidlərlə məhdudlaşmır. Terrorizm, transmilli cinayətkarlıq, kiber və informasiya təhdidləri yeni çağırışlar yaradır. Buna görə TDT ölkələri arasında məlumat və təcrübə mübadiləsinin, operativ əlaqələrin və koordinasiyanın gücləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Təşkilatın əsas üstünlüklərindən biri üzv dövlətləri birləşdirən mənəvi və mədəni yaxınlıqdır. Ümumi etnik köklər, dil və mədəniyyət oxşarlığı, ortaq tarix və ənənələr xalqlar arasında qarşılıqlı etimadı gücləndirir. Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistan arasında inkişaf edən siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələr bunun əyani nümunəsidir.
Türk dünyasının gələcəyi üçün gənclər arasında əlaqələrin genişləndirilməsi də mühüm istiqamətdir. Forumlar, konfranslar, təhsil və mədəniyyət layihələri gənclərin bir-birini daha yaxından tanımasına və ortaq dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsinə imkan yaradır.
TDT məkanının iqtisadi potensialı da böyükdür. Təbii ehtiyatlar, əlverişli coğrafi mövqe, nəqliyyat imkanları və gənc əhali geniş əməkdaşlıq üçün mühüm imkanlar yaradır. Şərqlə Qərb arasında nəqliyyat bağlantılarının inkişafı, enerji layihələri və qarşılıqlı investisiyalar iqtisadi əlaqələri daha da gücləndirə bilər.
Mədəni əməkdaşlıq da türk xalqları arasındakı tarixi bağların canlı nümunəsidir. Bakıda Əlişir Nəvainin, Daşkənddə isə Nizami Gəncəvinin abidələrinin ucaldılması xalqlarımızın ortaq mədəni irsinə verilən dəyəri nümayiş etdirir. Azərbaycan-Qazaxıstan əlaqələrində Qarabağın bərpasına göstərilən dəstək və Kurmanqazı adına İncəsənət Mərkəzi də dostluq münasibətlərinin mühüm nümunələrindəndir.
Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri isə siyasi, iqtisadi, mədəni və təhlükəsizlik sahələrində sıx əməkdaşlıqla xarakterizə olunur. 2021-ci ildə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi iki ölkə arasındakı müttəfiqlik münasibətlərinin hüquqi-siyasi əsaslarını daha da möhkəmləndirmişdir.
Beynəlxalq münasibətlərdə baş verən dəyişikliklər TDT qarşısında yeni vəzifələr yaradır. Münaqişələr, təhlükəsizlik təhdidləri və iqtisadi çağırışlar dövlətlər arasında daha sıx koordinasiyanı zəruri edir. Bu baxımdan TDT-nin təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat, iqtisadiyyat və humanitar sahələrdə əməkdaşlığı davamlı inkişaf etdirməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Türk Dövlətləri Təşkilatı ortaq tarixə və dəyərlərə malik dövlətlərin müasir çağırışlara birlikdə cavab verməsi üçün mühüm platformadır. Onun gücü yalnız siyasi və iqtisadi potensialında deyil, xalqları birləşdirən ortaq dil, tarix, mədəniyyət və mənəvi dəyərlərdədir.
Azərbaycan bu əməkdaşlığın fəal iştirakçısı kimi Türk dünyasının siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələrinin inkişafına töhfə verir. TDT-nin gələcək inkişafı üzv dövlətlər arasında həmrəyliyin, təhlükəsizliyin, iqtisadi əməkdaşlığın və qarşılıqlı etimadın daha da möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Türk dövlətlərinin birliyi keçmişdən gələn mənəvi bağların bu günün əməkdaşlığına və gələcəyin ortaq inkişafına çevrilməsidir.
Xanım İsmayıl,
YAP fəalı, Hacıqabul rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin Elmi işçisi
