Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaratdığı yenireallıq artıq regionun siyasi mənzərəsinin ayrılmaz hissəsinəçevrilib. Bu gün həmin ərazilərə səfər edən hər bir xaricinümayəndə bir həqiqətin canlı şahidinə çevrilir: Azərbaycanişğaldan azad etdiyi torpaqlarda yalnız dağıntıların izləriniaradan qaldırmır, burada yeni həyat, yeni şəhərlər, yeni yaşayışməkanları və yeni gələcək qurur. Azərbaycanda akkreditəolunmuş diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və ŞərqiZəngəzura son səfəri də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif ölkələri və beynəlxalq təşkilatları təmsil edəndiplomatların bölgəyə səfəri Azərbaycanın həyata keçirdiyigenişmiqyaslı bərpa və quruculuq siyasətinin beynəlxalqictimaiyyətə bir daha nümayiş etdirilməsi deməkdir.
Səfərin yaratdığı ən mühüm nəticələrdən biri Qarabağhəqiqətlərinin yerində, canlı şəkildə müşahidə olunmasıdır. Uzun illər ərzində erməni təbliğat maşını dünya ictimaiyyətindəQarabağla bağlı birtərəfli təsəvvür formalaşdırmağa çalışıb. Müxtəlif beynəlxalq platformalarda Azərbaycan həqiqətlərinintəhrif edilməsi, işğal faktının arxa plana keçirilməsi, Ermənistanın işğalçı siyasətinin nəticələrinin gizlədilməsi vəseparatçı ideyaların müxtəlif formalarda təqdim olunmasıməqsədli siyasətin tərkib hissəsi olub. Lakin bu gün həmintəbliğatın qarşısında daha güclü bir amil dayanır – reallığın özü.
Reallıq isə Qarabağda göz önündədir. Vaxtilə işğal altındasaxlanılan şəhərlərdə Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Dağıdılmışyaşayış məntəqələrində yeni binalar ucalır. Məktəblər, xəstəxanalar, inzibati binalar, yollar, parklar və digərinfrastruktur obyektləri yaradılır. Keçmiş məcburi köçkünlərindoğma torpaqlarına qayıdışı təmin edilir. Qarabağın və ŞərqiZəngəzurun siması gündən-günə dəyişir. Bu mənzərəni görənxarici diplomat üçün Azərbaycan haqqında formalaşdırılmaqistənilən saxta təsəvvürlə real vəziyyət arasında seçim etməkçətin deyil.
Məhz bu səbəbdən Ermənistanın müəyyən siyasi dairələrininbelə səfərlərə narahatlıqla yanaşması təsadüfi görünmür. Revanşist qüvvələr yaxşı anlayırlar ki, xarici diplomatlarınQarabağa səfəri onların illər ərzində yaratmağa çalışdıqlarımiflərin daha bir dəfə reallıqla üz-üzə qalması deməkdir. Çünkidiplomatik nümayəndə bölgəyə getdikdə hadisələri hansısasiyasi şərhin prizmasından deyil, öz gözləri ilə görmək imkanıəldə edir. O, dağıdılmış və sonradan bərpa olunan şəhərləri, yeniqurulan yaşayış məhəllələrini, həyata keçirilən sosial layihələri, tarixi abidələrin bərpasını və Böyük Qayıdış prosesini müşahidəedir.
Bu mənzərənin ən mühüm xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan Qarabağda yalnız fiziki infrastrukturu bərpa etmir. Azərbaycan burada həyatın özünü bərpa edir. İnsanların doğmayurdlarına qayıtması, uşaqların öz ata-baba torpaqlarındaməktəbə getməsi, ailələrin yeni evlərə köçməsi, kəndlərinyenidən canlanması Böyük Qayıdışın əsas mahiyyətini təşkiledir. Hər qayıdan ailə işğalın yaratdığı humanitar faciəninaradan qaldırılması istiqamətində atılmış mühüm addımdır.
Erməni revanşist qüvvələrin bu prosesə münasibəti isə keçmişinsiyasi düşüncəsindən hələ də tam uzaqlaşa bilmədiklərinigöstərir. Zaman dəyişib, region dəyişib, siyasi reallıqlar dəyişib, lakin bəzi dairələr hələ də köhnə ritorikadan əl çəkməkistəmirlər. Onlar anlamalıdırlar ki, tarixi geriyə çevirməkmümkün deyil. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyitəmin olunub. Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir vəburada aparılan quruculuq işləri də Azərbaycan dövlətininsuveren hüquqlarının həyata keçirilməsidir.
Azərbaycanın diplomatik korpus nümayəndələrini Qarabağadəvət etməsi də məhz bu reallığın açıq və şəffaf şəkildə nümayişetdirilməsi məqsədi daşıyır. Burada gizlədiləsi heç nə yoxdur. Əksinə, Azərbaycan istəyir ki, beynəlxalq ictimaiyyətQarabağda görülən işləri görsün, Azərbaycanın qarşısında durançətinliklərdən xəbərdar olsun, işğalın törətdiyi dağıntılarınmiqyasını qiymətləndirsin və bu gün həyata keçirilən bərpaprosesinin necə böyük zəhmət tələb etdiyini anlasın.
Bu gün Qarabağın hər qarışında iki fərqli dövrün izlərinigörmək mümkündür. Bir tərəfdə işğalın dağıdıcı nəticələri, digərtərəfdə isə Azərbaycan dövlətinin quruculuq iradəsi dayanır. Birtərəfdə keçmişin xarabalıqları, digər tərəfdə gələcəyin müasirşəhərləri görünür. Bu mənzərə Azərbaycanın hansı yoluseçdiyini bütün aydınlığı ilə göstərir. Azərbaycan dağıntıyadağıntı ilə deyil, quruculuqla cavab verir. Müharibənin ağırnəticələrinə nifrətlə deyil, yeni həyat yaratmaq əzmi ilə yanaşır.
Bu, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçiriləndövlət siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Vətənmüharibəsində qazanılmış tarixi Zəfərdən sonra qarşıda duranəsas vəzifələrdən biri azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsi, insanların öz doğma yurdlarına qaytarılması və QarabağınAzərbaycanın ən müasir inkişaf məkanlarından birinə çevrilməsiidi. Bu gün həyata keçirilən layihələr həmin məqsədlərin ardıcılşəkildə reallaşdırıldığını göstərir.
Şuşanın bərpası və dirçəldilməsi xüsusi məna daşıyır. Şuşayalnız bir şəhər deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin, tarixinin vəmilli yaddaşının mühüm simvollarından biridir. Burada aparılanbərpa işləri Azərbaycanın öz milli-mədəni irsinə münasibətiningöstəricisidir. Eyni zamanda Xankəndi, Ağdərə, Kəlbəcər vədigər ərazilərdə aparılan işlər Qarabağın bütövlükdə yeni inkişafmərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir.
Erməni revanşizminin bütün bunlara reaksiyası isə bir növkeçmişlə gələcəyin mübarizəsini xatırladır. Azərbaycangələcəyə doğru irəliləyir, revanşist qüvvələr isə keçmişəqayıtmağa çalışırlar. Azərbaycan yeni yollar çəkir, onlar köhnəsiyasi iddiaları yenidən gündəmə gətirirlər. Azərbaycan insanlarıöz yurdlarına qaytarır, onlar isə regionda qarşıdurma atmosferiniqorumağa cəhd göstərirlər. Lakin tarix heç vaxt geriyə qayıtmır.
Cənubi Qafqazın gələcəyi də məhz bundan asılıdır. Regiondövlətləri yeni reallıqları qəbul etməli, qarşılıqlı hörmət vəəməkdaşlıq prinsipləri əsasında münasibətləri inkişafetdirməlidirlər. Ermənistan üçün də ən doğru seçim revanşistdüşüncədən uzaqlaşmaq, sülh və əməkdaşlıq yolunu seçməkdir. Çünki regionun gələcəyi keçmişin münaqişələri üzərində deyil, yeni iqtisadi və humanitar əlaqələr üzərində qurulmalıdır.
Azərbaycan bu istiqamətdə öz mövqeyini dəfələrlə ortayaqoyub. Ölkəmiz regionda sülh və sabitlik istəyir. Lakin sülhünmöhkəm olması üçün ilk növbədə reallıqlara hörmət edilməlidir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin qəbuledilməsi bu reallıqların ən mühüm hissəsidir. Diplomatiknümayəndələrin Qarabağa səfərinə etiraz edən dairələr əslindəbu reallığı dəyişə bilməzlər.
Bu gün Qarabağa səfər edən diplomatların gördüyü Azərbaycanmənzərəsi artıq sözlə ifadə olunan bir iddia deyil, gözlə görünənhəqiqətdir. Bu torpaqlarda yeni məktəblər tikilir, yeni yollarsalınır, yeni yaşayış məhəllələri yaradılır, insanların qayıdışıtəmin edilir. Hər bir layihə Azərbaycan dövlətinin gücünün vəxalqımızın quruculuq iradəsinin göstəricisidir.
Qarabağın yenidən qurulması həm də milli iradənin təntənəsidir. İşğal illərində doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanlar bu gün öztorpaqlarına qayıdırlar. Bir vaxtlar yalnız xatirələrdə qalanküçələr, evlər, məktəblər və kəndlər yenidən həyata qovuşur. Bu qayıdış Azərbaycan xalqının ən böyük arzularından biriningerçəkləşməsidir.
Revanşist dairələrin narahatlığı isə nə qədər yüksək səslə ifadəolunsa da, bu reallığı dəyişmək iqtidarında deyil. Çünki artıqQarabağın gələcəyi müəyyənləşib. Bu gələcək Azərbaycanınsuverenliyi, quruculuğu, Böyük Qayıdışı və inkişafı ilə bağlıdır. Azərbaycan Qarabağda yeni tarix yazır və bu tarix yalnız bugünün deyil, gələcək nəsillərin də tarixidir.
Diplomatik korpus nümayəndələrinin səfəri bir daha göstərdi ki, Qarabağ həqiqətlərini dünyadan gizlətmək mümkün deyil. Azərbaycan həqiqəti açıq şəkildə təqdim edir, xaricinümayəndələr isə bu həqiqəti yerində müşahidə edirlər. Revanşist çağırışların isə bu prosesin qarşısını almaq gücüyoxdur.
Bu gün Qarabağda hər daşın, hər yolun, hər yeni binanın öz dilivar. Bu dil sülhün, quruculuğun, qayıdışın və gələcəyə inamındilidir. İşğalın qaranlıq səhifəsi artıq tarixə çevrilib. Qarabağınqarşısında isə yeni və işıqlı səhifələr açılır. Azərbaycan xalqınıniradəsi, dövlətimizin gücü və Böyük Qayıdışın nəfəsi ilə busəhifələr gündən-günə daha da zənginləşir.
Erməni revanşist qüvvələr isə nəhayət anlamalıdırlar ki, regionda yeni dövr başlayıb. Bu dövrün əsas sözləri müharibə, işğal və separatizm deyil, sülh, suverenlik, əməkdaşlıq vəinkişafdır. Azərbaycan bu yeni dövrün qurucusudur vəQarabağda görülən hər bir iş bunun canlı təsdiqidir.
Ayaz Səlimov,
YAP Xəzər rayon təşkilatının fəalı
