Azərbaycan dili ulu babalarımızdan bizə miras qalan milli sərvətimizdir. Dil xalqın ruhunun təzahürüdür; dil onun ruhu, ruh isə onun dilidir. Hər bir xalq öz dili ilə yaranır. “Ancaqxalqın dilini yaşatmaq, inkişaf etdirmək və dünya mədəniyyətisəviyyəsinə qaldırmaq xalqın qabaqcıl adamlarının, elm, bilikxadimlərinin fəaliyyəti nəticəsində mümkün olur”– deyənÜmummilli liderimiz Heydər Əliyev Azərbaycan dilinininkişafına xüsusi diqqət yetirib. Böyük öndər Heydər Əliyevin ideyaları fundamental əsaslarda, azərbaycançılıq məfkurəsinin bel sütunudur. Çünki ana dili hər bir xalqın varlığını təsdiq edən başlıca amildir. Ana dili hər bir xalqın milli sərvəti, həmin xalqın varlığının təsdiqidir. Xalqın keçdiyi tarixi yol, onun mədəni səviyyəsi, ilk növbədə, onun dilində öz əksini tapır. Dilini itirən xalq məhvə məhkumdur. Azərbaycan dilinin bugünkü inkişaf səviyyəsi xalqımızın dünyanın ən qədim xalqlarından biri olduğunu təsdiqləyir. Zaman-zaman hər bir xalqın inkişafında və tərəqqisində müstəsna xidmətlər göstərmiş şəxsiyyətlər yetişir. Heç şübhəsiz, Azərbaycan xalqı da, bu baxımdan, tarixi şəxsiyyətlər yetişdirib və bu mənada Ulu öndər Heydər Əliyev xalqımızın yetişdirdiyi ən böyük şəxsiyyətlərdən biridir. Ulu öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməsi ilə Azərbaycan xalqının tərəqqi və inkişaf dövrü başladı. Minilliklər boyu formalaşan və bu günümüzə gəlib çatan Azərbaycan dili xalqımızın qədimliyinin simvolu, qürur mənbəyidir. Bu gün müstəqil bir dövlətimizin mövcudluğu dilimizin qorunması, dünya dilləri içərisində layiqli yer tutması baxımından vacib tarixi imkandır. Məhz Ulu öndər Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dil siyasəti bu sahədə əldə etdiyimizi uğurların əsasını təşkil edir. Bu gün Azərbaycan dilinin hərtərəfli inkişafı, dövlət dilinə çevrilməsi, diplomatiya aləminə yol açması, dünyanın ən mötəbər tribunalarından eşidilməsi ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulan dil siyasəti ilə bağlıdır. Ulu öndərin dil siyasəti onun dövlət quruculuğu siyasətinin tərkib hissəsi olub. Azərbaycan dövlətinin rəhbəri olduğu ilk illərdən ana dilinin sosial-siyasi, ideoloji problemləri ilə bilavasitə məşğul olub. Tarix üçün o qədər də böyük olmayan, təxminən onillik bir müddətdə görkəmli dövlət xadimi həqiqətən böyük tarixi olan işləri həyata keçirib. Dil siyasətinin davamı olaraq həm rəsmi, həm də qeyri-rəsmi yığıncaqlarda, məclislərdə Azərbaycan dilində danışmaqdan çəkinməyən respublika rəhbəri praktik olaraq ana dilinin ictimai-siyasi mövqeyinin yüksəlməsinə bilavasitə təsir göstərib, başqalarına da nümunə olub. Ulu öndərin “Dilimiz çox zəngin və ahəngdar dildir, dərin tarixi köklərə malikdir. Şəxsən mən öz ana dilimi çox sevir və bu dildə danışmağımla fəxr edirəm” müdrik kəlamı ana dilimizə olan məhəbbət və hər bir soydaşımız üçün örnəkdir. Ana dili hər bir xalqın milli sərvəti, həmin xalqın varlığının təsdiqidir. Dil millətin formalaşmasında vacib olan amillərdən biridir. Xalqın keçdiyi tarixi yol, onun mədəni səviyyəsi, ilk növbədə, onun dilində öz əksini tapır. Dilini itirən xalq məhvə məhkumdur. Azərbaycan dili də Azərbaycan xalqının milli sərvətidir və xalqımız, millətimiz tarix durduqca bu sərvətin qayğısına qalmalı və dilimizi gələcək nəsillərə ötürməlidir. Azərbaycan dilinin bugünkü inkişaf səviyyəsi xalqımızın dünyanın ən qədim xalqlarından biri olduğunu təsdiqləyir. Əsrlər, qərinələrdir ki, xalqımızın əbədiyaşarlığına xidmət edən ana dilimiz qədim tarixə malik olan, min illərin müxtəlif burulğanlarından alnıaçıq, üzüağ çıxaraq müasir dövrə gəlib çatmış ən böyük dəyərimizdir. Ana dilimiz dövlət rəmzlərimiz olan himn, gerb, bayraq kimi müqəddəsdir. Ana dilimizin inkişafına dövlətin həmişə xüsusi diqqəti və qayğısı olub. Sovet dövründə quruluşun müəyyən təzyiqlərinə, diktələrinə baxmayaraq, ümummilli lider Heydər Əliyev Azərbaycan dilinin respublikada dövlət dilinə çevrilməsində əsl fədakarlıq göstərmişdir. Ana dilinin inkişafı ilə əlaqədar ulu öndərin müntəzəm imzaladığı fərman və sərəncamlarda, eləcə də çıxış və məruzələrində, tövsiyələrində vaxtaşırı ortaya çıxan problemlərin həlli vacib sayılırdı. Ümummilli lider Heydər Əliyev müstəqillik illərində Azərbaycan dilinin qorunub saxlanılması, onun zənginləşdirilməsi istiqamətində də böyük işlər gördü. Azərbaycan müstəqilliyini qazandıqdan sonra milli şüurun inkişafı, demokratik cəmiyyət yaranması ana dilimizin tətbiq sahəsini genişləndirməyi bir zərurətə çevirdi. Azərbaycan dilinin milli-mənəvi, siyasi-hüquqi haqqının bərpa olunması istiqamətində atılmış vacib addımlardan biri 18 iyun 2001-ci ildə “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” fərmanın imzalanması olmuşdur. Fərmanda Azərbaycan dilinin tarixi inkişaf yolları, habelə müstəqil dövlətçilik atributu kimi rolu və funksiyası göstərilmiş, əvvəlki on il ərzində tətbiqi vəziyyəti hərtərəfli nəzərdən keçirilmişdir. Eyni zamanda, problem və nöqsanlar müəyyənləşdirilərək onların aradan qaldırılması barədə müvafiq tapşırıqlar verilmiş və qəti olaraq 2001-ci il avqust ayının 1-dən latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçilməsi qərara alınmışdır. Prezident sərəncamındaqeyd olunur ki, müstəqilliyimizin qazanılmasından sonrayaranmış tarixi şərait xalqımızın dünya xalqlarının ümumi yazısisteminə qoşulması üçün yeni perspektivlər açmış və latınqrafikalı Azərbaycan əlifbasının bərpasını zəruri etmişdir. Buamil isə dil haqqında müvafiq qanunun, eləcə də digər normativaktların qəbul olunmasını sürətləndirmişdir. Ulu öndər HeydərƏliyev Azərbaycan dilinə məhz azərbaycançılığın mənəvi əsasıkimi yüksək qiymət verirdi: “Azərbaycanın dövlət müstəqilliyiAzərbaycan dilini əbədi edibdir və bu gün Azərbaycan dilimizyaşayır və yaşayacaqdır. Qoy Azərbaycan dili müstəqilAzərbaycanda, eləcə də, dünyada yaşayan bütünazərbaycanlıların dili olsun.” Təsadüfü deyil ki, Dünyaazərbaycanlılarının həmrəylik günündə Ümümmilli lider SəmədVurğunun “Azərbaycan” şeirini səsləndirərkən titrəyən səsi, milyonları vətən sevgisinin qəhərinə boğdu. Heydər Əliyev birdaha vətənə, xalqına, dilinə olan dəyərini bütün dünyaya bəyanetdi. Ulu öndər Heydər Əliyevin dil siyasəti özünəməxsusmöhkəm prinsiplər əsasında qurulmuşdur. Bu siyasət, hərşeydən öncə, demokratiklik prinsipinə əsaslanır. HeydərƏliyevin dil siyasətinin əsaslandığı prinsiplərdən biri dədəqiqlik, uzaqgörənlikdir. Ana dilli hər millətin mənəvisərvətidir. Azərbaycan dili də Azərbaycan xalqının millisərvətidir. Azərbaycan dilinin qorunması və inkiçafı ilə bağlıuzaqgörən addımlar atan Ümummilli liderin “ Millətinmilliliyini saxlayan onun dilidir” kəlamı dərin məna daşıyır. Uluondərin ana dilinin taleyi barədə təməl düşüncələri şərtləndirəndil quruculuğundakı idea istiqaməti bu gün də müasir siyasibaxışlara uyğun səviyyədə aparılmaqdadır. Azərbaycan diliAzərbaycan xalqının milli sərvətidir və xalqımız, millətimiztarix durduqca bu sərvətin qayğısına qalmalı və dilimizi gələcəknəsillərə ötürməlidir.
Nəzrin Bayramova,
Yeni Azərbaycan Partiyasının fəalı
