Azərbaycan növbəti dəfə qlobal miqyaslı mötəbər beynəlxalq tədbirə – BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) təşkilatçılığı ilə keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasına (WUF13) uğurla ev sahibliyi edir. 2026-cı il mayın 18-də Bakı Olimpiya Stadionunda forumun rəsmi açılış mərasimində çıxış edən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ölkəmizin dayanıqlı inkişaf, müasir şəhərsalma və qlobal tərəfdaşlıq sahəsindəki strateji baxışını dünya ictimaiyyətinə təqdim etmişdir. Dövlət başçısı çıxışında Bakı forumunun WUF tarixində rekord göstəriciyə imza atdığını xüsusi qeyd etmişdir. Forumda iştirak etmək üçün 182 ölkədən 45 mindən artıq nümayəndənin qeydiyyatdan keçməsi Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə qazandığı etimadın və yüksək təşkilatçılıq qabiliyyətinin bariz göstəricisidir. COP29-dan WUF13-ə uzanan bu uğurlu yol Bakının artıq qlobal çağırışların müzakirə edildiyi əsas siyasi-diplomatik platformalardan birinə çevrildiyini təsdiqləyir. Bu yanaşma Bakının həm tarixi memarlıq üslubunu saxlamasını, həm də müasir dünyanın çağırışlarına cavab verən meqapolisə çevrilməsini təmin edən milli şəhərsalma modelinin əsas təməlidir. Dövlət başçısı şəhərsalmanın Azərbaycanda gündəlik iş fəaliyyətinin əsas hissəsi olduğunu və bu çərçivədə cari ilin ölkədə “Şəhərsalma və Arxitektura İli” elan edildiyini diqqətə çatdırmışdır. Azərbaycanın bu sahədə qazandığı sürətli və innovativ təcrübə, post-münaqişə dövründə dağılmış şəhərlərin ekoloji və dayanıqlı prinsiplərlə yenidən qurulması baxımından bütün dünya üçün unikal bir model rolunu oynayır. Azərbaycan bu unikal təcrübəni qlobal müstəvidə bölüşməyə tam hazır olduğunu bəyan etmişdir. Prezident dünyada kəskinləşən mənzil böhranı, iqlim dəyişikliyinin şəhərlərə mənfi təsirləri və sosial bərabərsizlik kimi qlobal problemlərə qarşı birgə mübarizənin vacibliyini vurğulamışdır. Forum çərçivəsində qəbul ediləcək “Bakı Fəaliyyətə Çağırış” sənədi məhz bu çağırışlara cavab olaraq dünyada dayanıqlı şəhər inkişafının hüquqi və praktiki yol xəritəsini müəyyən etmək məqsədi daşıyır. Prezident İlham Əliyevin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasındakı çıxışı təkcə Azərbaycanın uğurlarını nümayiş etdirən hesabat xarakterli nitq deyil, eyni zamanda gələcəyin yaşıl, təhlükəsiz və insan mərkəzli şəhərlərinin qurulması üçün irəli sürülmüş strateji qlobal proqramdır. Bu forum və dövlət başçısının bəyan etdiyi prinsiplər Azərbaycanın beynəlxalq urbanizasiya proseslərinə verdiyi ən böyük töhfələrdən biri kimi tarixə düşmüşdür. Prezident İlham Əliyevin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasındakı (WUF13) proqram xarakterli çıxışı Azərbaycanın həm keçmiş ekoloji fəsadları necə aradan qaldırdığını, həm də gələcəyin yaşıl urbanizasiya hədəflərini necə formalaşdırdığını konkret nümunələrlə nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının toxunduğu əlavə mühüm strateji istiqamətlər ölkəmizin qlobal urbanizasiya gündəliyinə verdiyi töhfələrin miqyasını daha da genişləndirir. Forumda xüsusi vurğulanan əsas tezislərdən biri də işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramıdır. Prezident qeyd etdi ki, artıq minlərlə keçmiş məcburi köçkün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun 32-dən çox şəhər, qəsəbə və kəndində müasir standartlara uyğun şəkildə məskunlaşıb. Buradakı hər bir yaşayış məntəqəsinin baş planı yerli və beynəlxalq mütəxəssislərin rəyləri əsasında, ekoloji dayanıqlılıq prinsipinə uyğun olaraq hazırlanmışdır. Forum çərçivəsində ilk dəfə olaraq Azərbaycanın təşəbbüsü ilə Liderlərin Bəyanatları üzrə Sessiya keçirilmişdir. BMT Baş katibi Antonio Quterreş və digər yüksək səviyyəli rəsmilər öz videomüraciətlərində Bakı platformasının dünyadakı mənzil böhranı və infrastruktur çatışmazlığı ilə mübarizədə həlledici rol oynayacağını bəyan etdilər. Eyni zamanda təşkil olunan “Urban Expo” sərgisindəki Azərbaycan pavilyonu ölkəmizin gələcək şəhərsalma vizyonunu vizual olaraq bütün dünyaya nümayiş etdirir. WUF13 çərçivəsində qəbul edilən qərarlar və “Bakı Fəaliyyətə Çağırış” sənədi iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə şəhərlərin rolunu gücləndirir və beynəlxalq maliyyə institutlarını dayanıqlı mənzil layihələrinə daha çox investisiya yatırmağa sövq edir. Nəticə etibarilə, bu forum Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı diplomatik və təşkilati qüdrətini növbəti dəfə təsdiqlədi. Prezident İlham Əliyevin bəyan etdiyi prinsiplər isə gələcək nəsillər üçün daha təhlükəsiz, yaşıl və insan mərkəzli şəhərlərin qurulmasında uzun illər boyu əsas istinad mənbəyi olaraq qalacaqdır.
Əyyub Əliyev,
Yeni Azərbaycan Partiyası, Məsləhətçi
