Azərbaycan xalqının tarixində dərin iz buraxmış faciəli hadisələrdən biri də 1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş vermiş kütləvi qırğınlardır. Bu hadisələr təkcə müəyyən bir dövrün acı xatirəsi deyil, eyni zamanda xalqımızın milli yaddaşında silinməz iz qoymuş, onun kimliyinin formalaşmasına təsir göstərmiş mühüm tarixi mərhələdir. 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən imzalanmış fərmana əsasən, hər il 31 mart tarixi Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi dövlət səviyyəsində qeyd olunur. Bu qərar təkcə keçmişə ehtiramın ifadəsi deyil, həm də tarixi həqiqətlərin bərpası və dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm addım olmuşdur.
1918-ci ilin mart hadisələri zamanı Bakı, eləcə də Şamaxı, Quba, Lənkəran və digər bölgələrdə minlərlə azərbaycanlı amansızcasına qətlə yetirilmiş, yaşayış məntəqələri dağıdılmış, tarixi-mədəni abidələr məhv edilmişdir. Bu hadisələr təsadüfi zorakılıq aktları deyil, əvvəlcədən planlaşdırılmış və sistemli şəkildə həyata keçirilmiş etnik təmizləmə siyasətinin tərkib hissəsi idi. Tarixi mənbələr və araşdırmalar göstərir ki, həmin dövrdə fəaliyyət göstərən silahlı erməni dəstələri bolşevik qüvvələri ilə birgə hərəkət edərək dinc əhaliyə qarşı misli görünməmiş vəhşiliklər törətmişdir.
Uzun illər ərzində bu faciələr barədə həqiqətlər ya gizlədilmiş, ya da təhrif olunmuş şəkildə təqdim edilmişdir. Xüsusilə sovet dövründə bu mövzunun araşdırılması və ictimaiyyətə çatdırılması qadağan olunmuş, nəticədə xalqımızın yaşadığı bu böyük faciə beynəlxalq aləmdə lazımi səviyyədə tanınmamışdır. Lakin müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycanın dövlət siyasətində tarixi ədalətin bərpası və milli yaddaşın qorunması prioritet istiqamətlərdən birinə çevrildi.
Bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardan biri də 31 martın Soyqırımı Günü kimi təsis edilməsi oldu. Bu gün hər il ölkəmizdə anım tədbirləri keçirilir, soyqırımı qurbanlarının xatirəsi ehtiramla yad edilir. Eyni zamanda, dövlət və qeyri-dövlət qurumları tərəfindən beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bu məsələyə cəlb etmək üçün müxtəlif layihələr həyata keçirilir.
Müasir dövrdə İlham Əliyev tərəfindən yürüdülən siyasət çərçivəsində tarixi həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm işlər görülməkdədir. Xarici ölkələrdə keçirilən konfranslar, sərgilər, nəşr olunan kitablar və sənədli filmlər bu həqiqətlərin daha geniş auditoriyaya təqdim olunmasına xidmət edir. Eyni zamanda, diaspor təşkilatlarının fəaliyyəti də bu prosesdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Qeyd etmək lazımdır ki, informasiya müharibəsinin getdikcə gücləndiyi müasir dövrdə tarixi həqiqətlərin düzgün və faktlara əsaslanaraq təqdim olunması daha da önəmli hale gəlmişdir. Uzun illər ərzində aparılan saxta təbliğat nəticəsində bəzi dairələrdə formalaşmış yanlış təsəvvürlərin aradan qaldırılması ciddi və sistemli fəaliyyət tələb edir. Bu baxımdan, hər bir Azərbaycan vətəndaşının üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Tarixi faktların öyrənilməsi, onların düzgün şəkildə təqdim olunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi milli borc kimi qəbul edilməlidir.
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü yalnız keçmişin xatırlanması deyil, həm də gələcəyə yönəlik mesajdır. Bu gün bizə xatırladır ki, milli birliyimizi qorumaq, dövlətçiliyimizi möhkəmləndirmək və tarixi həqiqətlərimizi dünyaya çatdırmaq üçün daim ayıq-sayıq olmalıyıq. Tarixdən nəticə çıxarmaq və eyni faciələrin təkrarlanmaması üçün güclü dövlət və güclü cəmiyyət qurmaq əsas prioritetlərdən biri olmalıdır.
Eyni zamanda, bu gün beynəlxalq hüquq müstəvisində də öz layiqli qiymətini almalıdır. Soyqırımı faktlarının tanınması, bu cinayətləri törədənlərin ifşa olunması və hüquqi-siyasi qiymətin verilməsi istiqamətində səylər davam etdirilməlidir. Bu, yalnız Azərbaycan xalqının deyil, ümumilikdə insanlıq dəyərlərinin müdafiəsi baxımından vacibdir.
Nəticə etibarilə, 31 mart tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşında həm hüzn, həm də qürur günü kimi yaşayır. Hüzn – itirilən günahsız insanların xatirəsinə görə, qürur isə bu çətin sınaqlardan çıxaraq öz dövlətçiliyini bərpa edən və bu gün müstəqil siyasət yürüdən xalqın iradəsinə görə. Bu gün hər bir azərbaycanlı üçün soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad etmək, onların ruhu qarşısında borcunu yerinə yetirmək və tarixi həqiqətləri dünyaya çatdırmaq müqəddəs vəzifədir.
Bu vəzifə bu gün də aktuallığını qoruyur və gələcək nəsillər tərəfindən də davam etdirilməlidir. Tarixi yaddaşını unutmayan xalq isə hər zaman güclü olur və öz gələcəyini daha inamla qurur.
İslam Bafadarov,
Yeni Azərbaycan Partiyasının məsləhətçisi
