Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə proqram xarakterli çıxış edərək ölkənin rəqəmsal transformasiya strategiyasının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Bu çıxış təkcə informasiya texnologiyalarının tətbiqi ilə bağlı texniki məsələləri deyil, bütövlükdə dövlət idarəçiliyinin fəlsəfəsinin yenilənməsini, iqtisadi modelin müasirləşdirilməsini və cəmiyyətin rəqəmsal dövrün çağırışlarına uyğunlaşdırılmasını əhatə edən geniş bir baxış bucağını ortaya qoydu. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, qlobal miqyasda sürətlə dərinləşən rəqəmsallaşma prosesi dövlətlər arasında rəqabətin xarakterini dəyişir. Artıq iqtisadi güc təkcə təbii resurslarla deyil, həm də texnoloji imkanlar, innovasiya potensialı və rəqəmsal infrastrukturun səviyyəsi ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə müasir rəqəmsal arxitektura qurmaq, dövlət və özəl sektorun fəaliyyətini vahid, təhlükəsiz və inteqrasiya olunmuş platformalar üzərində təşkil etməkdir. Çıxışda qeyd olundu ki, yeni fəaliyyət planının mərkəzində rəqəmsal dövlət modelinin tam formalaşdırılması dayanır. Bu model dövlət qurumları arasında məlumat mübadiləsinin operativliyini təmin etməklə yanaşı, qərar qəbuletmə prosesini də daha çevik və əsaslandırılmış edəcək. Prezident bildirdi ki, dövlət informasiya sistemlərinin inteqrasiyası paralel strukturların aradan qaldırılmasına, büdcə vəsaitlərinə qənaətə və vətəndaşların xidmətlərə çıxışının sadələşdirilməsinə xidmət etməlidir. Rəqəmsal arxitektura çərçivəsində vahid məlumat bazalarının yaradılması, “bir pəncərə” prinsipinin daha geniş tətbiqi və elektron hökumət xidmətlərinin funksionallığının artırılması əsas prioritetlərdəndir. Bu, həm şəffaflığın yüksəlməsinə, həm də korrupsiya risklərinin minimuma endirilməsinə imkan verəcək. Dövlət başçısı vurğuladı ki, texnologiyalar idarəetmədə insan amilindən asılılığı azaltmaqla obyektivliyi və operativliyi gücləndirir. Müşavirədə iqtisadiyyatın rəqəmsal transformasiyası məsələsinə xüsusi diqqət yetirildi. Prezident qeyd etdi ki, sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika, maliyyə və digər sahələrdə rəqəmsal həllərin tətbiqi məhsuldarlığın artmasına və rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsinə gətirib çıxaracaq. Xüsusilə “ağıllı” texnologiyaların tətbiqi istehsal proseslərinin optimallaşdırılmasına, resurslardan səmərəli istifadəyə və xərclərin azalmasına şərait yaradacaq. Bununla yanaşı, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı yeni biznes modellərinin formalaşmasına və startap ekosisteminin genişlənməsinə təkan verəcək. Prezident çıxışında gənclərin innovativ təşəbbüslərinin dəstəklənməsinin vacibliyini vurğulayaraq, texnologiya yönümlü sahibkarlığın inkişaf etdirilməsinin ölkənin uzunmüddətli iqtisadi strategiyasında mühüm yer tutduğunu bildirdi. Rəqəmsal arxitekturanın uğurla həyata keçirilməsi üçün insan kapitalının gücləndirilməsi əsas şərt kimi dəyərləndirildi. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, müasir dövrdə bilik və bacarıqlar iqtisadi inkişafın əsas resursuna çevrilib. Bu səbəbdən informasiya texnologiyaları, süni intellekt, məlumat analitikası və kibertəhlükəsizlik kimi sahələrdə ixtisaslı kadr hazırlığı prioritet istiqamət kimi müəyyən olunub. Ali təhsil müəssisələrində yeni proqramların tətbiqi, beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi və rəqəmsal savadlılığın artırılması istiqamətində kompleks tədbirlərin görülməsi planlaşdırılır. Dövlət başçısı bildirdi ki, rəqəmsal transformasiya yalnız paytaxtla məhdudlaşmamalı, regionlarda da bilik və bacarıqların inkişafı üçün bərabər imkanlar yaradılmalıdır. Rəqəmsal sistemlərin geniş tətbiqi informasiya təhlükəsizliyi məsələlərini daha da aktuallaşdırır. Prezident çıxışında kibertəhlükəsizliyin milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsi olduğunu vurğuladı. Dövlət qurumlarının informasiya sistemləri vahid təhlükəsizlik standartları əsasında qurulmalı, kritik infrastruktur obyektləri etibarlı müdafiə mexanizmləri ilə təmin edilməlidir. Məlumatların qorunması və vətəndaşların şəxsi informasiyalarının təhlükəsiz saxlanılması rəqəmsal dövlətə inamın əsas şərtidir. Bu istiqamətdə beynəlxalq təcrübənin tətbiqi, müasir şifrələmə və müdafiə texnologiyalarının istifadəsi vacib hesab olunur. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, yeni rəqəmsal arxitektura bütün ölkə ərazisini əhatə etməlidir. Sürətli və dayanıqlı internet infrastrukturunun genişləndirilməsi, ucqar yaşayış məntəqələrində elektron xidmətlərə çıxış imkanlarının artırılması sosial ədalətin təmin olunmasına xidmət edir. Rəqəmsal bərabərliyin təmin edilməsi regionların sosial-iqtisadi inkişafına əlavə təkan verəcək. “Ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının tətbiqi də bu strategiyanın tərkib hissəsidir. Müasir texnologiyaların tətbiqi ilə kommunal xidmətlərin, nəqliyyatın və idarəetmənin optimallaşdırılması vətəndaşların həyat keyfiyyətini yüksəldəcək.
Məmmədova Nərmin,
Yeni Azərbaycan Partiyası,məsləhətçi
